نا بۆ دەستدرێژی سێکسی بۆسەر ژنان و کچانی منداڵ!
خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی لەبەردەم باڵوێزخانەی عێراق لە لەندەن
21 Queen’s Gate, London,SW7 5JE
رۆژی پێنجشەمە ٢٢ی ٨ی ٢٠٢٤ کاتژمێر١ی دوانیوەڕۆ
پرۆژەیاسای پێشنیارکراوی تەعدیلی یاسای باری کەسێتی عێراقی کە لە رۆژی ٤ی ئابدا خوێندنەوەی یەکەمی بۆکراوە، هاوسەرگیری منداڵانی کچی ٩ساڵ و هاوسەرگیری دەرەوەی دادگا و فرەژنی رەسمیەت پێدەدات!
ئەم پرۆژە یاسایە دەستدرێژیەکی ئاشکرایە بۆ سەر ماف و ئازادیەکان و کەسایەتی ئینسانیی ژنان و منداڵانی کچ و دەیانکاتە کۆیلەو کاڵایەکی سێکسی پیاوان! تاوانێکی رێکخراو و دەستئەنقەستی حکومییە دژی ژنان و کچانی عێراق و کوردستان!
با هەموو پێکەوە بۆ بەرگری لە کەسایەتی ژنان و پاراستنی منداڵانی کچ لە دەستدرێژی سێکسی لەم خۆپیشاندانەدا بەشداربین!
رێکخەرانی خۆپیشاندانەکە:
– ڕێکخراوی ژنانی کورد و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست KMEWO – فیدراسیۆنی پەنابەرانی عێراقی FIR – ڕێکخراوی ژنان و کۆمەڵگای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست MEWSO – رێکخراوی مافی ژنان- ایکرۆ IKWRO – رێکخراوی سەراسەری پەنابەرانی ئێـرانی- بێمرزIOIR
بۆ زانیاری زیاتر پەیوەندی بکەن بەم ژمارانەوە: 07748851125 – 07720291516
راسیزم دیاردەیەکی شەرمهێنەرە و نامۆیە بە دنیای هاوچەرخ و کۆمەڵگای بەریتانیا!
پەیامێك لەدەشتی جەمالەوە بۆ پەنابەران و ئازادیخوازان
لەئاکامی ئەو هێرش و شەقاوەچێتیەی گروپە ڕاستڕەوەکانی بەریتانیا، ماوەی زیاتر لە هەفتەیەکە لە ژمارەیەك لە شارەکانی باکوری بەریتانیا و بیلفاست دژ بە خەڵکی بیانی و پەنابەران دەستیان بۆ بردوە، چەندین رووداوی ترسناكی وەکو سوتاندنی دوکان و مزگەوت پەلامار بۆسەر هۆتیلەکان و هۆستیلەکان و شۆینی داڵدەدانی پەنابەران و شکاندنی پەنجەرەی ماڵی دانیشتوانی ئەو ناوچانە کە خەڵکێك تەنها لەبەرئەوەی رەنگیان جیاوازو لەم وڵاتەدا چاویان هەڵهێناوە، دەستی پێکردوەو شۆێنێکی ئارامیان بۆ نەماوەتەوە.
ئەم توندوتیژی و کردەوە راسیستیانە دژی خەڵکی غەیرە ئینگلیز و پەنابەران ئاکامی ڕاستەوخۆی پڕوپاگەندەی گروپ و تاقمە ڕاستڕەوەکانە کە ئامانجیان پەلاماردانی هەموو دەستکەوتەکانی چینی کرێکارو خەڵکی موتەمەدنی بەریتانیایە و پاشەکشەپێکردنیەتی. تۆوی تەفرەقە و دوژمنایەتی لەناو ئینسانەکانی ئەم کۆمەڵگایەدا دەچێنن و لەسەر بنەمای نەتەوەچێتی و ڕەنگی پێست و باکگراوندی جوگرافیان دابەشیان بکات و بیانکاتەوە بە گژی یەکتردا. نابێت ڕێگە بدەین کۆمەڵگای تۆلرانس و موتەمەدنی بەریتانیا بەرەو دەمارگیری و جیاکاری ببرێت کە گۆشەیەکی سەرەکی بەرنامەی ئەم ڕاسیزمەیە.
ئەم شڵەژان و ئاژاوانە بەدوای هێرشی هەرزەکارێکدا هات کە لەیەکێك لە فێرگەکانی سەماکردنی مناڵان چەند مناڵێکی کوشت و بریندارکرد لەشاری ساوسپۆرت. ئەم تاوانە دژی مرۆڤایەتیە جێگەی سەرزەنشتە و ویژدانی هەموانی ڕاچڵەکاند. ئێمە لە قوڵایی دڵەوە پرسەو سەرەخۆشی خۆمان بۆ کەسوکاری ئەو مناڵانە ڕادەگەیەنین و هیوای چاکبوونەوە بۆ بریندارەکان دەخوازین. دەنگمان دەخەینە پاڵ دەنگیان لەم کارەساتە دڵتەزینەدا. بەڵام بەداخەوە ئەحزابە راسترەوەکان و ئەم راسیزمە کوێرە ئەم ڕووداوەیان بەدەستەوە گرتووە و بانگەشەی قینو رق و دوژمنی کهلتوری جیاوازو دژایهتی بێگانە دەکەن تا پەنابەرانی پێبکەنە سەرچاوەی تاوان و قەیران و تەنگانەی سیاسی و بێکاری و گرانییەك کە بەرۆکی بە کۆمەڵگای گرتوە و ئاکامی دەسەڵاتی ئابوری و سیاسی خاوەن کۆمپانیاو سەرمایەدارەکانە.
لەکاتێکدا پەنابەران هەڵهاتووی ناچاری و ئاوارەی دۆخێکن کە باج لە ململانێی نێوان بلۆکە ئیمپریالستیەکان بۆ دابەشکردنەوەی ناوچەکانی نفوزی دەسەڵات و بازاڕی کاڵاو سەرمایە وەردەگرێت. پەنابەران قوربانی و ماندوی ئەو ئامانج وستراتیجە جیهانییەن کە دەوڵەتە زلهیزەکانی دنیا جارێکی تر بۆ ئارایشدانەوەی جیهان و رۆڵی ڕابەری و سازدانەوەی فۆرمە ئابوری و سیاسیەکانی دونیای سەرمایەداری، جەنگو دەربەدەری ئاوارەییان کردۆتە بەشی کۆمەڵگاکانی ئەو پەنابەرانە کە ئیختیاری ژیانێکی ئارام و سەلامەتیان لێسەندراوەتەوە..
ئێمە لە فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی بانگەوازی پەنابەران و ئازادیخوازان و رێکخراوەکانی دژی راسیزمو فاشیزم ومرۆڤدۆستەکان دەکەین کە پێکەوە ریزەکانمان یەکبخەین دەنگمان بکەینە یەك دژی راسیزم و جیاکاری کە لەگەڵ سروشتی ئینسان و کۆمەڵگای شارستانی ئەم سەردەمەدا نایەتەوە.
توندتیژی بەتوندوتیژی وەڵام نەدەینەوەو لەپاڵ بەرەی ئینساندۆستی و دژی راسیزمو فاشیزمدا ڕابوەستین. پۆلیس و دەزگائەمنیەکان بەرپرسیاریەتیان هەیە لە پاراستنی ئەمنیەت و ژیانمان بەرامبەر هەر دەستدرێژیەك بۆ سەر ژیانمان، هەموان پێویستە لەبەرامبەر یاسادا یەکسان بین. با بە یەکگرتوانە ریزی برایەتی و ئینسانیەت، تۆلۆرانس و پێکەوە ژیانی ئینسانیمان بەدەر لەجیاوازی جوگرافی، ڕەگەزی و ئاینی، نەتەوە.. کە پێویستی ئینسانیمانە، داهاتوویەکی دور لەتوندوتیژی و دادپەروەری و یەکسانی و ئازادو ژیانێکی ئارام و سەلامەت بۆ خەڵکی بەریتانیا مسۆگەر بکەین.
٧/٨/٢٠٢٤
لەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە:
ڕێکخراوەیەکی کرێکاریی فەلەستینی دژ بەلەشکرکیشی تورکیا هاتە دەنگ
محمد عەلوش سکرتێری ڕێکخراوی یەکیتی کرێکارانی فەلەستینی لە ڕام اللەوە لەوەڵام بە بانگەوازێکی فیدراسیۆنی سەراسەر ی پەنابەرانی عێراقی دژ بە لەشکرکیشی حکومەتی فاشیستی تورکیا بۆ سەر کوردستانی عێراق هاتە دەنگ و نامەیەکی پشیتیوانی ئاراستەی فیدراسیۆن کرد، و دەڵێت: ”هاوپشتی خۆمان ڕادەگەیەنین بەدژی ئەملەشکرکێشییە و داگیرکاریەی حکومەتی تورکیا بۆ ناو کوردستان و ناوچەسنوریەکانی وخاپورکردنی ماڵ و حاڵ و زەوی وزاری جووتیاران”
هەرلە نامەکەدا هاتووە: ”ئیمە داوای دەستبەجێ ڕاگرتنی لەشکرکێشی سەربازی و تۆپبارانکردنی گوندو ناوچە سنوریەکان دەکەین ،تەواوی هێزەکانی تورکیا لە کوردستانی عێراق بچنە دەرەوە تا خەڵکی گوند وناوچەکە بگەڕێنەوە بۆ سەر ماڵ وحاڵ وژیانیان، وەقەرەبۆی دانیشتوانی گوندەکان کە زیانیان پێگەیشتوە. بکەنەوە”
دەقی نامەکە لەخوارەوە هاتووە
Screenshot
ماوەیەکە حکومەتی تورکیا بە هەزاران سەرباز و تانك و زریپۆشەوە، لەژێرناوی پاراستنی سنورەکان و شەر لە دژی پەکەکە، هێرشێکی زەمینی بەرفراوانی بۆ نیو قوڵای کوردستانی عێراق وناوچە سنوریەکان دەستپێکردوە، کە بەهۆیەوە بەدەیان خەڵکی گوند نشین لەژن و منال پیرو پەکەوتەی ئاوارە و بێخانەولانەکردوە و چەندین ڕەز و باخ و ماڵی هاوڵاتیانی سوتاندوە.تەنانەت سوپا و لەشکریان گەیشتوونەتە ناو شاری دهۆك و ژیان و ئەمنیەتی خەڵکیان خستۆتە مەترسیەوە. ئەمە سەرباری ئەوەی لەماوەی ڕابردودا چەندین خەڵکی سڤیل بەهۆی هێرشی بەردەوامی تورکیاوە ژیانیان لەدەستداوە وەیان بریندار بوون .
ئەم لەشکرکێشی وعەسکەرتاریەتەی حکومەتی ئۆردوگان بەشێکە لە ململانیەکی ناوچەیی کە تورکیا دەیەوێ بەسوود وەرگرتن لە دۆخی تازەی جیهان و کێشمەکێشی نێوان زلهێزەکان، جێگای پێی خۆی لەناوچەکەدا قایم بکات، بەتایبەتی دەوری کاریگەری هەبێت لە ئارایشدانەوەی ئایندەی سیاسی- ئابوری- ئەمنی عێراق و سوریادا. تورکیا دەیەوێت لە ڕێگەی باڵادەستی سەربازیەوە لە هەرێمی کوردستان و باکوڕی سوریادا، بەو ئامانجەی خۆی بگات. بەوجۆرەش بتوانێ وەڵامێك بە دۆخی ناوخۆیی بداتەوە، کە ئێستا دەسەڵاتەکەی ئۆردوگان لەهەمووکات زیاتر ڕوبەرووی نەفرەتی خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش و ئازادیخوازی تورکیا بۆتەوە.
ئەوەی زیاتر دەستدرێژی حکومەتی تورکیای بۆ سەر ناوچەکانی کوردستانی عێراق ئاوەڵاکردوە، کەڵك وەرگرتنە لە بیدەنگی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لەلایەك و رەزامەندی ئەمریکاو هەردوو حکومەتی عێراق وهەرێمە لەلایەکی دیکەوە، بەتایبەتی دوای سەردانەکەی ئۆردوگان بۆ بەغدا و ئەنجامدانی کۆمەڵێك رێکەوتن لەگەڵ حکومەتی عێراقدا.
بێگومان بیانوی تورکیا بۆ لەشکرکێشی بۆسەر کوردستانی عێراق، لێدانە لە چەکدارانی پارتی کرێکارانی کوردستان- پەکەکە لەناو خاکی هەرێمی کوردستاندا، بەڵام ئەوە تەنها پاکانەیەکە بۆ هێرشە بەرفراوانەکەی بۆ داکوتانی قاچی خۆی لەناو خاکی عێراق و دانانی کاریگەری لەسەر دەوڵەتی عێراق تا تورکیاش وەکو یارزانێکی ناوچەیی و ڕکابەری ئێران، دەوری باڵای هەبێت لە عێراقدا، بەتایبەتی کە پرۆژەی ( رێگای گەشەپێدان) وەکو پرۆژەیەکی ستراتیژی بڕیارە لەنێوان کەنداو و تورکیادا بە خاكی عێراقدا تێپەڕێت، کە تورکیاو عێراق و قەتەر و ئیمارات بە چەند ملیار تێیدا هاوبەشن، بە پاڵپشت و هاوکاری چین.
ئیمە لە فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی لە کاتێکدا بەتوندی سەرکۆنەی ئەم هێرش و لەشکرکێشەیەی حکومەتی تورکیا بۆ سەر خەڵکی کوردستان دەکەین، هاوکات داوا لە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان و تەواوی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و یەکیتی کرێکاریی و ئازادیخوازان دەکەین کە بەدەوری شایستەی خۆیان هەڵسن و فشار بهێنن بۆ دەوڵەتی تورکیا کە :
١-دەستبەجێ لەشکرکێشی سەربازی و تۆپبارانکردنی گوندو ناوچە سنوریەکان ڕابگرێت .
٢- تەواوی هێزەکانی تورکیا لە کوردستانی عێراق بچنە دەرەوە تا خەڵکی گوندوناوچەکە بگەڕێنەوە بۆ سەر ماڵ وحاڵ وژیانیان.
٣- قەرەبۆکردنەوەی دانیشتوانی گوندەکان کە زیانیان پێگەیشتوە.
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی
سەرئەنجام پاش دەورەیەك لەهەوڵ و تێکۆشانی فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی و ڕێکخراوی سەراسەری پەنابەرانی ئێرانی و ڕێکخراوەکانی لایەنگر لەمافەکانی پەنابەران و پشتیوانی خەڵکی ئازادیخوازی بەریتانیا و پەیوەستکردنی پارتی کرێکاران بەخواستی هەڵوەشاندنەوەی سیاسەتی ناردنی پەنابەران بۆ ڕواندا دۆێنێ ٦ی جوڵای لە یەکەمین کۆنگرەی رۆژنامەگەریدا ستارمەر سەرۆك وەزیرانی براوەی هەڵبژاردنەکان ڕایگەیاند ” پلانی ڕواندا مرد وناشتیان..” .هەروەها لە میانەی چالاکییەکانی هەڵبژاردنەکانیدا ڕایگەیاند، ئەگەر پارتەکەی سەرکەوت، ئەوا دەستبەرداری پلانی ڕواندا دەبێت و لەبری ئەوە دەسەڵات و دەسەڵاتەکانی پەیوەست بە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بەکاردەهێنێت بۆ ڕێگریکردن لە بازرگانیکردن بە مرۆڤ لە کەناڵی ئینگلیزدا.
جێگەی ئاماژەیە مەسەلەی پەنابەران مشتومڕێکی گەرمی کەمپەینی هەڵبژاردنی بەریتانیا بوو کە لەلایەن هەردوو پارتی پاریزگاران و پارتی کرێکارانەوە بەدەستەوە گیرابوو، ئەوەی پارتی کرێکارانی خستبووە ژێر گوشارەوە دەنگی ناڕازی بەرەی ئازادیخوازی و مرۆڤدۆستی یەکێتی کرێکاریەکان بوو لەسەر دۆسیەیی پەنابەران و کۆچبەران کە لەماوەی ١٤ساڵ حکومداری پارتی پاریزگاراندا دۆسیەیی پەنابەران و یاسا دژی پەنابەریەکانی هەموو سنورو پێوانەیەکی نێونەتەوەیی لەبارەی مافەکانی مرۆڤەوە تێپەڕاندبوو و بوو بەجێگای سەرزەنشتی ڕای گشتی. ئەوەی پارتی کرێکارانی گەیاندە راگرتنی پلانی ناردنی پەنابەران بۆ ئەو ڕێکەوتنامەیەی لەنێوان حکومەتی بەریتانیاو وڵاتی رواندا هەڵبوەشێنێتەوە یەکەمین هەنگاوێکە بەرهەمی بەرەنگاری و هەوڵەکانی فیدراسیۆن و رێکخراوەکانی داکۆکیکار و ئازادیخوازانە، بەڵام جێبەجێکردنی هەموو داواکاری و خواستەکانمان نیە، داخستنی دەستبەجێی گرتووخانە دەستبەسەرەکانی پەنابەران و راگرتنی سیاسەتی بەزۆر ناردنەوەی پەنابەران، بەرەسمیەت ناسینی مافی کارکردن، دانی پەنابەری بەهەموو ئەوانە لەدەست جەنگ و نائارامی هەڵهاتوون و داوای مافی پەنابەریانکردوە، هەڵگرتنی هەموو بەربەستەکان لە گەیشتنی پەنابەران بە سەلامەتی کە رووبەڕووی کارەساتی نەخوازراو نەبنەوە و و مافی هاوڵاتی یەکسان و کۆتایی بەجیاکاری هەلاواردنو ئازادی هاتووچوو … داواکاریەکانمانە.
نابێت هیچ خۆشخەیاڵیەکمان بە پارتی کرێکاران و حکومەتەکەی کییەر ستارمەرهەبێت بە تایبەتی سیاسەتی جیاکاری و راگرتنی پەنابەران لە گرتووخانە دەستبەسەرەکان، دابەشکردنی پەنابەران بەسەر شارەکان بەدور لەخواستی خۆیان، واژوکردنی رێکەوتن لەگەڵ ئەو وڵاتانەی کە پەنابەرانی لێوەهەڵدێن تا بەزۆرەملێ دیپۆرتیان بکەنەوە … تا سیاسەتی جەنگخوازی و میلیتاریزم و راوەستان لەپاڵ بەرژەوەندیەکانی سەرمایەداران.. کارنامەی چەندین ساڵەی پارتی کرێکاران و باڵی ڕاستی پارتی کرێکاران و کییەر ستارمەرو تونی بلێرو دیڤید بلانکیت و هاوکارانی بووە.. بەتایبەتیش بەرامبەر بە مافەکانی پەنابەران و هیچ گۆڕانکاریەکی جدی و بنەڕەتی رووینەداوە، پارتی پارێزەران و پارتی کرێکاران هەریەکەیان درێژەپێدەری سیاسەتی ئەویترە، ئەوەش کە جێگایی ئومیدی گۆڕانکاری و ریشەی بێنێتە ئاراوە لە بوونی هێزێکی رادیکاڵ و بەهێزدایە کە لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە نوێنەرایەتی ئاسۆیەکی ئینسانی بکات، هێزێك کە بتوانێت بەخێرایی دەسەڵاتێکی یەکگرتوو و ڕێکخراو هاوکێشەکان بگوڕێت بزووتنەوەیەك کە توانای داخستن و بەربەستی هەبێت بەرامبەر بە سیاسەتی راستڕەوانەی ئەم پارتانە.
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی و رێکخراوی سەراسەری پەنابەرانی ئێرانی وەك هەمیشە لە سەنگەری داکۆکیکردن لەمافەکانی پەنابەران و بەردەوام تیدەکۆشێت، خواستی بەفەرمی ناسینی مافی مانەوەو جێکەوتنی پەنابەران لە کۆمەڵگای بەریتانیا، داخستنی سەرجەم گرتووخانە دەستبەسەرەکانی پەنابەران، دابینکردنی شۆێنی شیاو بۆ پەنابەران، دانی مافی کارکردن و راوەستانەوە بە دژی سیاسەتی هەڵواردن و جیاکاریی و بەدیهێنانی مافی هاوڵاتی یەکسان لیبڕاوانە بەردەوام دەبێت و پەنابەران بانگەواز دەکات بۆ توندکردنەوە گوشارەکانمان لەسەر حکومەتی نوێی بەریتانیا بۆ جێبەجێکردنی ئەم داواکاریانە و دڵنیاین ئێمە لەم هەوڵ و تێکوشانەمان تەنها نین، بەرەی ئازادیخوازان و مرۆڤ دۆستان و ڕێکخراوەکانی داکۆکیکار لەمافەکانی پەنابەران پشتوپەنامانن.
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی
ڕێکخراوی سەراسەری پەنابەرانی ئێرانی- بێمەرز
٧/٧/٢٠٢٤
لەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە
بەبۆنەی ڕۆژی جیهانی پەنابەرانەوە فیدراسیۆن ئاماری شەش مانگی ڕابردووی ئەم ساڵ بڵاو دەکاتەوە
بەپێی ئاماری فەرمی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران UNHCR کۆی گشتی ئەوکەسانەی بەهۆی نائارامی و پشێوی سیاسی و جەنگ و کێشەی ئاینیەوە بەناچاری ئاوارەو پەنابەربوون تا کۆتایی ساڵی 2023 گەیشتە 117ملیۆن و 300 هەزار کەس هەروەها بەپێی ئاماری هەمان ڕێکخراو دەڵێت بەپێی چاودێریمان لە ماوەی 4 مانگی سەرەتایی ئەم ساڵدا بەهۆی ئاوارەبونی پەنابەربوونی خەڵکانێکی زۆر ژمارەکە 120 ملیۆنی تێپەڕاندووە لە کاتێکدا تا کۆتایی ساڵی 2022 ژمارەکە 110 ملیۆن کەس بوە واتا لەماوەی ساڵێکدا لە 10% زیادی کردووە ، هەروەها بەپێی ئاماری فەرمی هەمان ڕێکخراو لە 1،5% لە کۆی دانیشتوانی سەر زەوی ئاوارەو پەنابەرن وە لە کۆی 69 کەس لە دانیشتوانی سەر زەوی یەک کەس پەنابەرو ئاوارەیە لە کاتێکدا لە ساڵی پار لە هەمانکاتدا لە کۆی 74 کەسدا یەک کەس ئاوارەو پەنابەر بوو وە لەماوەی 10 ساڵی ڕابردوودا لە کۆی 125 کەس یەک کەس ئاوارەو پەنابەربوون واتا ڕێژەکە نزیکی نیواو نیو زیادی کردووە .
ژمارەی ئەو کەسانەی لەناوخۆی ووڵاتەکانیان ئاوارەبوون تا کۆتایی ساڵی 2023:
بریتیە لە 68ملیۆن و 300 هەزار کەس کە 9ملیۆن و 100 هەزار کەسیان سۆدانین بەپلەی یەکەم دواتر سوری بەپلەی دووەم بە 7ملیۆن و 200 هەزار دواتر کۆماری کۆنگۆی دیموکراتی بەپلەی سێیەم بەژمارە 6 ملیۆن و 700 هەزار کەس ، ئەمە لەکاتێکدا لە کۆتایی ساڵی 2022دا ژمارەی ئەو کەسانەی بەناچاری لە ناو خۆی ووڵاتەکانیان ئاوارەببون بریتیبوو لە 62ملیۆن و 500 هەزار کەس وە لە کۆی 117ملیۆن و 300 هەزار ئاوارەو پەنابەر لەسەراسەری جیهاندا 58% ئاوارەی ناوخۆی ووڵاتەکانیانن.
ژمارەی ئەو ئاوارەو پەنابەرانەی گەڕاونەتەوە ووڵات و ناوچەکانیان بەم شێوەیەیە:
ئاوارە: 5ملیۆن و 100 هەزار ئاوارەی ناوخۆ گەڕاونەتەوە ناوچەکانیان کە لەو ژمارەیە لە62% پێک دێن لە کۆماری کۆنگۆی دیموکراتی بە یەک ملیۆن و 800 هەزار ئاوارە ئۆکرانیا بە یەک ملیۆن و 300 هەزار ئاوارە .
پەنابەر: یەك ملیۆن و 100 هەزار پەنابەری 39 ووڵات لە 93 ووڵاتەوە گەڕاونەتەوە ووڵاتەکانیان ، بەڵام ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران UNHCR سەبارەت بە گەڕانەوەی ئەو پەنابەرو ئاوارانە بۆ ووڵات و ناوچەکانیان دڵگرانەو دەڵێن ناوچەو ووڵاتەکانیان هێشتا ئارام نیەو گەڕانەوەیان مەترسی لەسەر ژیانیان دروست دەکات و مانەوەیان درێژە ناکؽشێت.
بەپێی ئاماری هەمان ڕێکخراو زۆرترین ئەو کەسانەی ڕوو لە ژیانی پەنابەرێتی دەکەن لەسەراسەری جیهاندا:
بریتین لە پەنابەرانی سوری و ئەفغانی لە پلەی یەکەمدا بەڗێژەی 6ملیۆن و400 هەزار بۆ هەریەکەیان کە یەك لەسەر سێی پەنابەران پێک دەهێنن دواتر پەنابەرانی فەنزویلا بەپلەی دووەم بەڕێژەی 6ملیۆن و 100 هەزار وە لە پلەی سێیەم پەنابەرانی ئۆکرانی بەڕێژەی 6 ملیۆن پەنابەر.
ژمارەی ئەو پەنابەرانەی تا کۆتایی ساڵی 2023 ڕەوانەی ووڵاتانی سێیەم کراون :
بریتیە لە 158هەزارو 700 پەنابەر کە ڕێژەکە لەئاست ساڵی 2022دا بە ڕێژەی 35% زیادی کردووە بەڵام ڕێکخراوەکە دەڵێت هێشتا دوو ملیۆن پەنابەر پێویستیان بەوەیە ڕەوانەی ووڵاتانی سێیەم بکرێن ، هەروەها ئەو پەنابەرانەی ڕەوانەی ووڵاتانی سێیەم دەکرێن لەڕێگای هەمان ڕێکخراوەوە لە کۆتایی ساڵی 2023 دا 30 هەزارو 800 پەنابەر بونەتە خاوەن ڕەگەزنامەی ئەو ووڵاتانەی بۆی نێردراون و سەقامگیربوون .
ئاماری فەرمی ڕێکخراوی کۆچی نێودەوڵەتی IOM لەماوەی شەش مانگی سەرەتایی ئەم ساڵەوە:
دووهەزارو 56 پەنابەر بۆ گەیشتن بە ووڵاتانی ئەوروپا ژیانیان لەدەستداوە ئەم ژمارەیەش لەئاست ساڵی پاردا لە هەمانکاتدا نزیکی دوو هێندە زیادی کردووە .
لە کۆتایی ساڵی 2023دا ژمارەکە بەرزبۆتەوە بۆ 65هەزارو 400 پەنابەر کە زۆرینەیان لەدەریایی سپی ناوەڕاست ژیانیان لەدەست دابوو کە بریتیە لە 23هەزارو 524 پەنابەر وە ئەو پەنابەرانەشی ژیانیان لەدەست داوەو تەرمەکانیان نەدۆزراوەتەوە بریتیە لە 27هەزارو 117 پەنابەر.
بەپێی ئاماری هەمان ڕێکخراو خوێناویترین ساڵ بۆ پەنابەران لەساڵی 2023دابوو :
کە زیاتر لە هەشت هەزار پەنابەر ژیانیان لەدەست دابوو.
ئامارەکانی تورکیا:
بەپێی ئاماری فەرمی سەرۆکایەتی کۆچ و کۆچبەرانی تورکیا لەڕێکەوتی 1/1/2024 تا ڕێکەوتی 6/6/2024 ژمارەی ئەو پەنابەرانەی لەسنورە ووشکانی ئاویەکانی تورکیا دەستگیرکراون بریتیە لە 95هەزارو 827 پەنابەر کە ڕێژەکە لەئاست ساڵی پار لە هەمانکاتدا زۆر زیادی کردووە کە بریتی بوو لە 63 هەزارو 458 پەنابەر هۆکارەکەش دەگەڕێتەوە بۆ توندوتوڵکردنی سنورەکان لەلایەن تورکیاوە بە هاوبەشی لەگەڵ یۆنان .
ژمارەی دەستگیرکراوانی پەنابەرانی هەرێمی کوردستان و عێراق لەو ژمارەیە بریتیە لە 3هەزارو 255 پەنابەر کە ژمارەکە زۆر زیادی کردووە لەئاست ساڵی پاردا لە هەمانکاتدا کە بریتی بوو لە 2هەزارو 310 پەنابەر کە پلەی حەوتەمی پەنابەرە دەستگیرکراوەکاندان.
پەنابەرانی ئەفغانی لەپلەی یەکەمی دەستگیرکراوەکاندان بە ژمارە 30 هەزارو 247 پەنابەر .
پەنابەرانی سوری لە پلەی دووەمدان بەژمارە 19هەزارو 80 پەنابەر .
وە پەنابەرانی تورکمانستان لەپلەی سێیەمدان بەژمارە 6هەزارو 490 پەنابەر .
سەبارەت بە ئاماری ئەو پەنابەرانەی لەسنورەکانی تورکیا ژیانیان لەدەستداوە لەڕێکەوتی 1/1/2024:
تاڕێکەوتی 6/6/2024 بریتیە لە 79 پەنابەر خۆش بەختانە ژمارەکە زۆر کەمی کردووە لە ئاست ساڵی پاردا لە هەمان کاتدا کە بریتی بوو لە ژیان لەدەستدانی 117 پەنابەر .
سەبارەت بە ئاماری دەستگیرکردنی ئەو قاچاخچیانەی بازرگانی بەژیانی پەنابەرانەوە دەکەن لە ڕێکەوتی 1/1/2024 تا ڕێکەوتی 6/6/2024 :
بریتیە لە 5هەزارو 458 قاچاخچی کە ژمارەکە زۆر زیادی کردووە لە ئاست ساڵی پار لە هامانکاتدا کە بریتی بوو لە 3هەزارو 178 قاچاخچی .
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی
١٩/٦/٢٠٢٤
ئێمە دەتوانین لە لوتکەی بزوتنەوەیەکی مرۆڤدۆستانەی گەورەدا
دژ بە شەڕو میلیتاریزم و تاوانکاری و ڕەگەزپەرستیڕاوەستین و پێکەو ژیانێکی ئارام و ئاسودە مسۆگەر بکەین.
٢٠ی حوزەیزان ڕۆژی جیهانی پەنابەرانە که له لایەن ڕێکخراوی نه ته وه یه کگرتووه کانەوە لەساڵی ١٩٥١ەوە به فه رمی دانی پێدانراوە ، بەلام هەر ئەو دەوڵەتانەی لەریزبەندی ئیمزاکەرانی ئەم بەڵیننامەیەدا بوون نەك هەر رۆژبەرۆژ پاشەکشە لە بەندەکانی ئەم بەلیننامەیە دەکەن، بەڵکو بەکردەوە یاساکانی پەنابەرییان بەجۆرێك گۆڕیوە کە سەرتاپا ناکۆکە لەگەڵ ناوەرۆك وبنەماکانی ئەو بڕیارنامەیە.
نوقومکردنی بەلەمی پەنابەران لەلایەن هێزی پاسەوانی دەریایی هەندێ ووڵاتەوە، کۆنترۆڵکردن و تەلبەندکردنی سنورەکان و دورگەکان، سیاسەتی هێشتنەوە لە کەمپ و زیندانیکردنی پەنابەران لە گرتووخانەدەستبەسەرەکان وڕاگرتنیان لە ژێر خێمەو خانوە پلاستیەکیەکان، دەرکردنی یاسای گواستنەوەی پەنابەران بۆ دورگە دورەدەستەکان، لێسەندنەوەی مافی کارو بیمە کۆمەڵایەتی و تەندروستیەکان، دوورخستنەوەیان لە سەنتەری شارەکان و جێگیرکردنیان لە شوێنە سەربازی و لە نێو کەشتیەکان و ته نانه ت وەك تاوانبار مامه ڵه کردنیان، ڕێکەوتننامە لەگەل ئەو حکومەتە سەرکوتگەرانەی پەنابەران لەدەستیان هەڵدین تا بەزۆرەملی دیپۆرتیان بکەنەوە، تا دەگاتە پەرەدان بە ڕەگەزپەرستی و جیاکاری و سوکایەتیکردن بە پەنابەران و ناوزەدکردنیان وەکو سەرچاوەی هەرچی کاری خراپە لەو ووڵاتانەدا ئەنجام دەدرێن و تاد… ئەمانە هەموو سنورەکانی دوو ڕوویی و تاوانکارییان تێپەڕاندووە کە دەوڵەتانی ڕۆژئاوا لەژێر سایەی دیموکراسی و مافی مرۆڤدا بە دڕندانەترین شێوە دەستی بۆدەبەن.. ئەمڕۆ تەنانەت ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان و یاسا نیودەوڵەتیەکانی هیچ شەرعیەتێکیان نەماوە کاتیك کە قازانج و بەرژەوەندیەکانی دەولەتانی بەشدار دەکەوێتە مەترسیەوە.
ئەمساڵ ڕۆژی جیهانی پەنابەران لە دۆخێکدا بەرپادەکرێت کە بە پێش چاوی جیهانەوە شەڕو کۆمەڵکوژی و کاولکاری و ئاوارەیی و دەربەدەری و بێخانەولانەیی ژیانی سەدان ملیۆن لە ئینسانی کۆمەلگای بەشەری ڕووبەڕووی کارەسات کردۆتەوە. ڕاسیزم،فاشیزم، نەتەوەپەرستی و سەرکوتی سیاسی بووەتە سیمای دەوڵەت و بزوتنەوە بۆرژواییەکان لەسەراسەری دونیادا. بەهۆی کێشمەکێش و شەڕی دەوڵەت و هێزە بۆرژوازیەکانەوە، دەیان ملیۆن ئینسان ناچارکراون کە ماڵوحاڵیان بەجێ بهێڵن و لەناو خۆی ووڵاتەکانی خۆیاندا ژیانی ئاوارەیی بەسەر بەرن یاخود سەری خۆیان هەڵگرن بەرەو ووڵاتانی رۆژئاوا بەمەبەستی دەست ڕاگەیشتن بەئارامی و ئاسایش و ژیانێکی شایستەی مرۆڤ.
بۆرژوازی رۆژئاوا و دەوڵەتەکانیان کە بانگەشەی مافی مرۆڤ و دیموکراسی دەکەن، نەك هەر بەشێکن لە خوڵقێنەرانی ئەو دۆخە نائارام و کاولکارییەی کە ڕووبەڕووی بەشێکی خەڵکی دونیا بۆەتەوە،ئەم دۆخەی کە بوەتە هۆی ئاوارەیی و ناچاربوون بە هەڵبژاردنی ژیانی پەنابەری لەلایەن خەڵکی ناوچە جەنگ زەدەکانەوە، بەڵکو لەناوخۆی وولاتەکانیشیاندا هەوڵی ئەوە دەدەن کە ئەو قەیرانە ئابووریەی ڕووبەڕووی سیستەمەکەیان بۆتەوە و خەریکن قورساییەکەی بەسەر خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێشدا بشکێننەوە، لە هەژاری و بێکاری و برسێتی و گرانی و نەهێشتنی خزمەتگوزاریە گشتی و کۆمەڵایەتیەکان، بە پاساوی فشاری پەنابەران پینە بکەن، تا بەوجۆرە جەماوەری بێبەشی ووڵاتەکانی خۆیان چەواشە بکەن و لەجیاتی ئەوەی ڕووی ناڕەزایەتیەکانیان بکەنە بۆرژوازی و دەسەڵاتەکان، دژایەتی و نەفرەت لە پەنابەران وەکو سەرچاوەی ئەو نەهامەتیانە لەناو خەڵکی بێبەشدا پەرە و ڕەواجن پێبدەن،بۆرژوازی رۆژئاوا بە هوشیاریەوە پەرە بە ڕاسیزم و رەگەزپەرستی و دژە پەنابەری دەدات.
بەمجۆرە ئەو خەڵکەی کە قوربانی چەندین ساڵەی شەڕو خوێنڕشتن و میلیتاریزم وسەرکوتی دەوڵەتانی بۆرژوازین، کە لەسەروو هەموویانەوە دەوڵەتانی ئیمپریالیستی ئەمریکاو ووڵاتانی ئەوروپاو روسیا وەستاون، لەلایەن هەمان ئەو دەوڵەتانەوە وەکو سەرچاوەی بێکاری و تاوان و نائارامکردنی کۆمەڵگاکان ناوزەد دەکرێن.
هەربۆیە خەبات و تێکۆشان بۆ بەدەستهێنانی مافی مانەوە و هەلبژاردنی شۆێنی نیشتەجێبوون و ژیانکردن و بەهرەمەندبوون لە بارودۆخێکی ئارام بۆ هەر ئینسانێك کە لەدەست سەرکوت و شەڕو و برسێتی هەڵهاتووە، بووە بە خەباتێکى ڕەوا و هەقخوازانە و ئەرکی سەرشانی هەر ئینسانێکی ئازادیخواز و مرۆڤدۆستە لەسەراسەری جیهان کە بەرگری لێبکات.
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی لە رۆژی جیهانی پەنابەراندا ڕایدەگەیەنیت کە لەبەرەی خەڵکی موتەمەدین و ئازادیخوازی جیهان ڕاوەستاوە بۆ کۆتایهینان بە شەڕو ملیتاریزم وکۆمەڵکوژی و سەرکوت و تاوانکاری و کارەساتە مرۆییەکان، بەدژی جیاکاری و ئینسانکوژی، بۆ برایەتی وئینسانیەت، پێکەوە ژیان و هاوپشتی مرۆیی، بەدەر لەجیاوازی جوگرافی، ڕەگەزی وئاینی..هاوکات لە ڕیزی پێشەوەی هەموو ئەو هەوڵانەوە جێگا دەگرێ کە مافی نیشتەجێبوون وەکو مافێکی ئاسایی و سەرەتایی مرۆڤ دەناسێنێت و بۆ بەرگری لە مافی پەنابەری هەموو ئەو مرۆڤانەی کە لەدەست ستەم و زوڵم و شەڕ و نائارامی بۆ ژیانێکی ئارام و شایستە ماڵوحاڵی خۆیان جێدەهێڵن، لێبڕاوانە تێدەکۆشێت.
نا بۆ شەر
نا بۆ دیپۆرتی پەنابەران
نا بۆ راسیزم وکۆنەپەرستی
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی
١٨حوزەیرانی ٢٠٢٤
دۆێنێ هەینی ١٤حوزەیرانی ٢٠٢٤ لەسەر بانگەوازی ڕێکخراوی لیبوردنی نیو دەوڵەتی- ئەمنستی ئەنتەرناشنال لەساڵیادی نقومکردنی کەشتی ئادریانا لەکەنار ئاوەکانی پایلۆس لەیۆنان کە ٦٠٠ پەنابەری تیا خنکا لەبەردەم باڵۆیزخانەی یۆنان لەشاری لەندەن خۆپیشاندانێکی ناڕەزایەتی ڕێکخرا.
ئەم خۆپیشاندانە نارەزایەتیە لە لایەن فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی و رێکخراوی سەراسەری پەنابەرانی ئیرانی ورێکخراوی دژی راسیزم وەچەند ڕێکخراوی بەرگریکار لەمافەکانی پەنابەران پشتیوانی کرا.
شایەنی باسە ئەم خۆپیشاندانە ناڕەزایەتیە لەسەراسەری وڵاتانی ئەوروپاو وە شاری ئەسیناش کە ریکخراوی لیبوردنی نیو دەوڵەتی بانگەوازی بۆ کردبوو، بەڕیوەچوو .بەدوای ئەوەی لێکۆڵینەوەکانی ڕێکخراوی لێبوردنی نیو دەولەتی لەسەر ئەم رووداوە نامرۆڤانەیە دەریخست کە پاسەوانی کەنارئاوەکانی یۆنان بەشداربوون لە نوقمبوونی بەلەمەکە و لەدەستدانی ژیانی ٦٠٠ پەنابەر کە ژمارەیەکیان مناڵ بوون .رێکخراوی ناوبراو ئەم هەنگاوەی بە سیاسەتەکانی ڕێگریکردن لە ڕێگەی تیرۆرکردنی پەنابەران، کە لەلایەن حکومەتەکانەوە بەکاردەهێنرێن وە سیاسەتی ڕواندا و هەروەها پاڵنانی توندوتیژانە لە دەریای ناوەڕاستدا، بە دڕندە و بەربەری و نامرۆڤانە وەسفکرد.
لەم خۆپیشاندانە نارەزایەتیەدا ئۆرایک شمێک بەرپرس لەبەشی سەنتەری ئەوروپایی ریکخراوی لیبوردنی نیو دەوڵەتیو دەشتی جەمال سکرتیری فیدراسۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی وە نۆێنەری چەندگروپو ریکخراوی داکۆکیکار لەمافەکانی پەنابەران ووتەیان پێشکەشکرد وخۆپیشاندەران دروشمی داواکاری ڕێگای سەلامەت و یاسایی بۆ هەموو پەنابەران ، بەخێربێن پەنابەران، مافی پەنابەری مافی ئینسانە بەرز ڕاگرت.
