“یەکێك لەو کارانەی کە دەتوانرێت زۆر خێرا ئەنجام بدرێت بۆ دڵنیاکردنەوەی خەڵک کە باوەڕی بە پرۆسەی دیموکراسی هەیە، یەکلاییکردنەوەی ناکۆکی مامۆستایان و پاراستنی ژیانی ڕۆژنامەنووسانە”
ووتەی جۆن ماکدۆنێڵ – پەرلەمانتاری حیزبی کرێکاران لە پەرلەمانی بەریتانیا سەبارەت بە پەیوەندیەکانی حکومەتی بەریتانیا لەگەل حکومەتی هەرێم
٧/٢/٢٠٢٤
ئێمە وەك دۆستی کوردستان قسە دەکەین، دۆستی ڕاشکاوانەی کوردستان. بەدرێژایی ساڵانی پێشوو لەگەڵ فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراق و بەتایبەتیش دەشتی جەمال، سکرتێری فیدراسیۆن کارم کردووە.
لە ناوچەکەمدا پێکهاتەی کورد لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە سەرچاوەی گرتووە و بە تایبەتی کۆمەڵێك خوێندکاری کورد کە لە زانکۆی برونێل بوون لەو کاتەی شاری هەڵەبجە کیمیاباران کرا و هەزاران خەڵك ژیانیان لە دەست دا.
زۆرێك لەو خوێندکارانە لە ناوچەکەدا مانەوە و نیشتەجێ بوون، بەشدارییەکی گەورەیان لە ژیانی کۆمەڵگەی ناوچەکەدا کرد. ناچارم بڵێم، لەو کاتەی کارەساتی هەڵەبجە ڕوویدا، ئەندام پەرلەمانی هەمان ناوچەی پێش من پشتگیری سەدام حوسێنی دەکرد -شەرمەزارییە بۆ ئەم پەرلەمانە.
وەک هاوڕێیەکی پەیگیر و وەک سەندیکاگەرێک دوو پرس دەوروژێنم. یەکەمیان پەیوەندی بە مانگرتنی مامۆستایانەوە هەیە کە ئێستا بەڕێوەیە. دووەمیان، چونکە من سکرتێری گروپی NUJ- سەندیکای نیشتمانی ڕۆژنامەنووسان-م لە پەرلەمان، مامەڵەکردنە لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان.
پەرلەمانتاری بەڕێز جاك لۆپرێستی ڕاستی فەرموو سەبارەت بە سەرکوتکردنی ناڕەزایەتی و گەندەڵی و جێبەجێنەکردنی یاسا بەپێی پێویست لە ئێستادا و دەشبێت ڕاستگۆ بین لەگەڵ خەڵکدا.
بە کورتی بەشێك لەو نامەیە دەخوێنمەوە کە لە ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایانی ناڕازی لە کوردستانەوە ئاڕاستەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی کراوە. ناکۆکییەکە چەند مانگێکە بەردەوامە و نیگەرانی و ئازارێکی بێئەندازەی بۆ مامۆستایان و کەسوکارەکانیان دروست کردووە. بڕگەی یەکەم ئەمەیە:
دەڵێن: “ئێمە، ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایانی ناڕازی، کە پێکهاتووین لە نوێنەرانی ١٣ شار و شارۆچکەی ناڕازی، ئاگادارتان دەکەینەوە کە دوای ١٣٠ ڕۆژ لە خەباتی مەدەنی، بایکۆت، خۆپیشاندان، و لەدەستدانی وەرزێکی خوێندن، دەسەڵاتدارانی حکومەتی هەرێم، لەبری ئەوەی داواکارییە سەرەتاییەکانمان جێبەجێ بکەن کە بریتین لە:
“دەستپێکردنەوەی پلە بەرزکردنەوە، دامەزراندنی وانەبێژان، دابەشکردنی مووچە هەموو ۳۰ ڕۆژ جارێك، هەروەها دیاریکردنی چارەنووسی ئەوەی بە “٤٤ مانگ مووچەی دزراو” وەسفی دەکەن”. بەڵام لە ئێستادا دەسەڵاتدارانی هەرێم خەریکی فشاری نایاسایی، نامرۆڤانە و هەڕەشەی توندوتیژی دژی مامۆستایان بەگشتی و ئەندامانی سەرکردایەتی خۆپیشاندان بەتایبەتی دەکەن.
ناکۆکییەکە لەسەر چییە؟ ناکۆکییەکە پەیوەندی بە پێنەدانی مووچەوەهەیە. ماوەی چوار مانگە مامۆستایان مووچەیان وەرنەگرتووە و لە ئەنجامدا خێزانەکانیان لە زۆر حاڵەتدا لە لێواری نەداریدان. تەنها داوای خەرجکردنی مووچەی مانگانە و دەستپێکردنەوەی پلەبەرزکردنەوەی مامۆستایان و فەرمانبەرانی دیکە لە کەرتی پەروەردە و کۆتاییهێنان بەو گرێبەستە کاتییانە دەکەن کە لەم دواییانەدا زۆرێک ناچاربوون وەریبگرن.
هەروەها دەشبیت لەسەر سیاسەتیش قسە بکەم؛ دەبێت ڕاستگۆ بین لەو بارەیەوە. مامۆستایان دەشیانەوێت دەستێوەردانی لایەنە باڵادەستەکان لە کاروبار و کاری دامەزراوەکانی حکومەت و بەتایبەتی لە سیستەمی پەروەردەدا بوەستێنن. ئەوە داواکارییەکی ڕەوایە و پێویستە پشتگیریان بکەین، داواش لە دەسەڵاتدارانی هەرێم دەکەم بە خێرایی بگەنە چارەسەری کێشەکە، چونکە کاریگەری نەرێنی لەسەر بوارەکانی دیکەی کۆمەڵگەی مەدەنی و ژیانی سیاسی دەبێت.
من بە ناوی ڕۆژنامەنووسانەوە پرسی دووەم دەوروژێنم، بۆ ماوەیەکی دوورو درێژ و بەتایبەتیش لە ماوەی پێنج ساڵی ڕابردوو – هەمیشە پرسێك هەیە سەبارەت بە مامەڵە لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان کە هەوڵیان داوە بە وردی و دادپەروەرانە ڕاپۆرت نەك تەنها لەسەر چالاکییەکانی دامەزراوە سیاسییەکانی ناو کوردستان بەڵکو لەسەر کاروباری کۆمەڵگەی مەدەنیش بەگشتی بکەن.
بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی دەست سەندیکا گەیشتووە، سەرکوتکردنەکە لە ساڵی ٢٠٢٠ تاڕادەیەک بێبەزەییانە بووە و چڕتر بووەتەوە، چونکە ناڕەزایەتی ڕوودەدەن و ڕۆژنامەنووسان هەوڵیان داوە ئەو ناڕەزایەتیانە ڕاپۆرت بکەن. لە ڕێگەی سەندیکاوە ڕاپۆرتمان پێگەیشتوە سەبارەت بە دەستگیرکردنی هەڕەمەکی و بێسەروشوێنکردنی ژمارەیەک لە ڕۆژنامەنووسان.
ڕێکخراوی لێبوردنی جیهانی ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە کە بە قووڵی منی نیگەران کرد. لەو کاتەدا ڕێکخراوی لێبوردن جیهانی ڕایگەیاند:
“دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستانی عێراق لە هەوڵەکانیان بۆ بێدەنگکردنی ڕەخنەگران لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا دەستیان بە سەرکوتکردنێکی ترسناك کردووە”
ئەمە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بووە.
“ئەوان چالاکوانان و ڕۆژنامەنووسانیان دەستگیرکردووە، بە تۆمەتی ساختە لە دادگایەکی نادادپەروەرانەدا دادگاییکراون و هەروەها خێزانەکانیان هەراسانکردووە و لە تاریکیدا سەبارەت بە دۆخی ئازیزانیان لە زینداندا ڕایانگرتوون.”
ئەوە لە ڕاپۆرتی جێگری بەڕێوەبەری ئەوکاتەی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقادا بووە.
ئەم هەڵوێستانە درێژەی بووە. ڕێکخراوی لێبوردن لێکۆڵینەوەی لە دۆسیەی ١٤ کەسی خەڵکی بادینان کردووە کە لە نێوان مانگی ئازار تا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بە هەرەمەکی لەلایەن ئاسایش و هەواڵگری حکومەتی هەرێم و دەسگای پاراستنی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە دەستگیرکراون.
دۆسیەکە تایبەت بوو بەو چالاکوان و ڕۆژنامەنووسانەوەی ڕەخنەیان لە دەسەڵاتە ناوخۆییەکان و ڕاپۆرتی نارەزایەتییەکانیان کردبوو. لەو کاتەدا – ئێستا بەڵگەی زیاتر هاتۆتە ئاراوە – بەڵگەی ئەشکەنجەکردن و مامەڵەی خراپ لە کاتی دەستگیرکردن لە بنکەی ئاسایش هەبووە و ژمارەیەک دانپێدانان لە ژێر فشاردا دەرهێنراون. لە ڕاستیدا، ڕێکخراوی پەیامنێرانی بێ سنوور، بنکەکەی لە پاریسە، لە ڕۆژی جیهانی ئازادی ڕۆژنامەگەریدا، کە لە ٣ی ئایاری هەموو ساڵێکدایە، پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەریی جیهانی بڵاودەکاتەوە، عێراق لە ڕیزبەندی ١٦٧ی ئازادی ڕۆژنامەگەریدا لە کۆی ١٨٠ وڵاتدایە. ئەوە بۆخۆی جێگەی نیگەرانییە، هەروەهاعێراق لە پلەی پێنجەمی ئەو ١٨٠ وڵاتانەدایە کە ڕۆژنامەنووسان دەکوژرێن و بکوژەکان لە سزا دەرباز دەبن- ئەمەیان لە ڕاپۆرتە بەناوبانگەکەی “کۆمیتەی پاراستنی ڕۆژنامەنووساندابوو” – ئەم کۆمیتەیە بنکەکەی لە نیویۆرکە – دووبارە بۆتەوە
عێراق بە کوردستانیشەوە تا ئێستا یەکێکە لە وڵاتە مەترسیدارەکان بۆ ڕۆژنامەنووسان. لەم دواییانەدا زەنگی ئاگادارکردنەوە لەسەر نوێکردنەوەی سزای ڕۆژنامەنووسان لێدرا- لەگەڵ هەندێک سزای تا شەش ساڵ زیندانی- و نوێکردنەوەی سزاکان. دەمەوێت بە کورتی تیشک بخەمە سەر کەیسەکانی ژمارەیەك کەس. پەیامنێرانی بێ سنوور زەنگی ئاگادارکردنەوەیان لەبارەی زیادبوونی پێشێلکارییەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری و بەتایبەتی سەبارەت بە نوێکردنەوەی سزای شێروان شێروانی لێدا، کە لە میدیاکانی ئەو وڵاتەدا بە سزایەکی دڕندانە و ناڕەوا وەسفکرا. ڕۆژی 1ی تشرینی یەکەمی 2023 دادگای هەولێر سزای شەش مانگی دیکەی زیندانیکردنی بۆ ڕۆژنامەنووس گۆهدار زێباری دەرکرد. پێدەچێت سزای شەش مانگ زیندانی تا ڕادەیەک بە ڕێکوپێکی هەموو شەش مانگ جارێک نوێ بکرێتەوە؛ بۆ گۆهدار، ئەوە سێیەم جار بوو کە سزاکەی نوێکرایەوە.
پەیامنێری ڕۆژ نیوز، سلێمان ئەحمەد، کە تا ئێستا پارێزەرەکەی و کەسوکاری ڕێگەیان پێنادرێت بیبینن، سلێمان ئەحمەد بە تۆمەتی پەیوەندی لەگەڵ پەکەکە لە کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ڕابردوودا دەستگیرکرا. ئەو دۆسیەیە بەبێ هیچ بەڵگەیەک هێنرایە پێشەوە. کەسوکارەکەی داوای دەستڕاگەیشتن و شەفافیەتێکی زیاتر دەکەن سەبارەت بەوەی کە چ بەڵگەیەک بەکاردەهێنرێت بۆ پاساوهێنانەوە بۆ دەستگیرکردنەکەی.
دەستگیرکردنی ڕۆژنامەنووسان کاتێك خۆپیشاندان ئەنجام دەدرێت یان کاتێک مانگرتنی کرێکاران هەبێت دەگاتە لوتکە، وەک ناڕەزایەتی مامۆستایان کە لە ئێستادا ڕوودەدات. بەئامانجگرتنی ئەو ڕۆژنامەنووسانەی دەیانەوێ ئەو پرسانە ڕاپۆرت بکەن، لەلایەن کەسانی ناوخۆیی و لەناو کۆمەڵگەی ڕۆژنامەوانیدا لە ئاستی جیهانیدا، بە هەوڵێکی دەسەڵاتداران بۆ بێدەنگکردنی خەڵکی دەزانن.
دیارە نەبوونی بەرپرسیارێتی لە سیستەمی دادوەرییدا هەیە. هەردوو پارلەمەنتاری بەڕێز فیزتۆن و برادلی ستۆک ئاماژەیان بەو چاکسازییانە کرد کە پێویستە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە سیستەمێکی دادوەری سەربەخۆ و دادپەروەرانە بێتە ئاراوە. نیگەرانم لەوەی کاتێک دێتە سەر ڕۆژنامەنووسان و یەکێتییە کرێکارییەکان، هەستێك هەبێت کە سیستەمی دادوەری سەربەخۆ یان دادپەروەر نییە و لە ڕاستیدا دەبێتە ئامرازێکی سیاسەتمەداران کە ئامانجیان بێدەنگکردنی ڕەخنەگرانە لە هەڵوێستەکانانیان.
وەکو پێشووش باسکرا حکومەتی بەریتانیا پەیوەندییەکی تایبەتی لەگەڵ کوردستان و گەلی کورد هەیە بەهۆی مێژووی ئێمە و ئەو چالاکییانەی کە بە تایبەتی لە ساڵانی ڕابردوودا ڕوویانداوە بۆ دامەزراندنی کوردستان و هاندانی گەشەسەندنی وەک دەوڵەتێکی دیموکراسی کە بەرپرسیار بێت بەرنابەر خەڵکەکەی. بەداخەوە بەشێک لە بەردی بناغەی دەوڵەتی دیموکراتیک کە ئێمە هیوای بۆ دەخوازین، بەتایبەتی سەبارەت بە ئازادی سەندیکاکان و ڕۆژنامەنووسان، لەلایەن ڕژێمی ئێستاوە پێشێلکراوە. لە ئەنجامدا، پێموایە حکومەتی بەریتانیا بەرپرسیارێتی هەیە. ئێمە نیگەرانییەکانمان بەرانبەر دەسەڵاتدارانی ئێستای کوردستان دەخەینەڕوو و هەموو هەوڵێک دەدەین بۆ فشارخستنە سەریان بۆ پابەندبوون بە بنەما دیموکراسیەکان. داننان بە ئازادی سەندیکا و ئازادی ڕۆژنامەنووسان بۆ ڕاپۆرتکردن بەبێ مەترسی وە پاراستنیژیانیان.
داوا لە حکومەتی بەریتانیا دەکەم کە سەرزەنشتێکی ڕاستگۆیانەی دەسەڵاتدارانی ئێستای کوردستان بکات؛ پشتیوانی خۆمان بۆ کورد و بۆ کوردستان دەرببڕین، بەڵام زۆر بە ڕوونی بڵێین کە پێوەرەکان لە ئێستادا لە ئاستی پێویستدا نین. یەکێک لەو کارانەی کە دەتوانرێت زۆر خێرا ئەنجام بدرێت بۆ دڵنیاکردنەوەی خەڵک کە باوەڕی بە پرۆسەی دیموکراسی هەیە، یەکلاییکردنەوەی ناکۆکی مامۆستایان و پاراستنی ژیانی ڕۆژنامەنووسانە.
پەیامی ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایانی نارازی گەیشتە پەرلەمانی بەریتانیا
“یەکێك لەو کارانەی کە دەتوانرێت زۆر خێرا ئەنجام بدرێت بۆ دڵنیاکردنەوەی خەڵک کە باوەڕی بە پرۆسەی دیموکراسی هەیە، یەکلاییکردنەوەی ناکۆکی مامۆستایان و پاراستنی ژیانی ڕۆژنامەنووسانە”
ووتەی جۆن ماکدۆنێڵ – پەرلەمانتاری حیزبی کرێکاران لە پەرلەمانی بەریتانیا سەبارەت بە پەیوەندیەکانی حکومەتی بەریتانیا لەگەل حکومەتی هەرێم
٧/٢/٢٠٢٤
ئێمە وەك دۆستی کوردستان قسە دەکەین، دۆستی ڕاشکاوانەی کوردستان. بەدرێژایی ساڵانی پێشوو لەگەڵ فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراق و بەتایبەتیش دەشتی جەمال، سکرتێری فیدراسیۆن کارم کردووە.
لە ناوچەکەمدا پێکهاتەی کورد لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە سەرچاوەی گرتووە و بە تایبەتی کۆمەڵێك خوێندکاری کورد کە لە زانکۆی برونێل بوون لەو کاتەی شاری هەڵەبجە کیمیاباران کرا و هەزاران خەڵك ژیانیان لە دەست دا.
زۆرێك لەو خوێندکارانە لە ناوچەکەدا مانەوە و نیشتەجێ بوون، بەشدارییەکی گەورەیان لە ژیانی کۆمەڵگەی ناوچەکەدا کرد. ناچارم بڵێم، لەو کاتەی کارەساتی هەڵەبجە ڕوویدا، ئەندام پەرلەمانی هەمان ناوچەی پێش من پشتگیری سەدام حوسێنی دەکرد -شەرمەزارییە بۆ ئەم پەرلەمانە.
وەک هاوڕێیەکی پەیگیر و وەک سەندیکاگەرێک دوو پرس دەوروژێنم. یەکەمیان پەیوەندی بە مانگرتنی مامۆستایانەوە هەیە کە ئێستا بەڕێوەیە. دووەمیان، چونکە من سکرتێری گروپی NUJ- سەندیکای نیشتمانی ڕۆژنامەنووسان-م لە پەرلەمان، مامەڵەکردنە لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان.
پەرلەمانتاری بەڕێز جاك لۆپرێستی ڕاستی فەرموو سەبارەت بە سەرکوتکردنی ناڕەزایەتی و گەندەڵی و جێبەجێنەکردنی یاسا بەپێی پێویست لە ئێستادا و دەشبێت ڕاستگۆ بین لەگەڵ خەڵکدا.
بە کورتی بەشێك لەو نامەیە دەخوێنمەوە کە لە ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایانی ناڕازی لە کوردستانەوە ئاڕاستەی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی کراوە. ناکۆکییەکە چەند مانگێکە بەردەوامە و نیگەرانی و ئازارێکی بێئەندازەی بۆ مامۆستایان و کەسوکارەکانیان دروست کردووە. بڕگەی یەکەم ئەمەیە:
دەڵێن: “ئێمە، ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایانی ناڕازی، کە پێکهاتووین لە نوێنەرانی ١٣ شار و شارۆچکەی ناڕازی، ئاگادارتان دەکەینەوە کە دوای ١٣٠ ڕۆژ لە خەباتی مەدەنی، بایکۆت، خۆپیشاندان، و لەدەستدانی وەرزێکی خوێندن، دەسەڵاتدارانی حکومەتی هەرێم، لەبری ئەوەی داواکارییە سەرەتاییەکانمان جێبەجێ بکەن کە بریتین لە:
“دەستپێکردنەوەی پلە بەرزکردنەوە، دامەزراندنی وانەبێژان، دابەشکردنی مووچە هەموو ۳۰ ڕۆژ جارێك، هەروەها دیاریکردنی چارەنووسی ئەوەی بە “٤٤ مانگ مووچەی دزراو” وەسفی دەکەن”. بەڵام لە ئێستادا دەسەڵاتدارانی هەرێم خەریکی فشاری نایاسایی، نامرۆڤانە و هەڕەشەی توندوتیژی دژی مامۆستایان بەگشتی و ئەندامانی سەرکردایەتی خۆپیشاندان بەتایبەتی دەکەن.
ناکۆکییەکە لەسەر چییە؟ ناکۆکییەکە پەیوەندی بە پێنەدانی مووچەوەهەیە. ماوەی چوار مانگە مامۆستایان مووچەیان وەرنەگرتووە و لە ئەنجامدا خێزانەکانیان لە زۆر حاڵەتدا لە لێواری نەداریدان. تەنها داوای خەرجکردنی مووچەی مانگانە و دەستپێکردنەوەی پلەبەرزکردنەوەی مامۆستایان و فەرمانبەرانی دیکە لە کەرتی پەروەردە و کۆتاییهێنان بەو گرێبەستە کاتییانە دەکەن کە لەم دواییانەدا زۆرێک ناچاربوون وەریبگرن.
هەروەها دەشبیت لەسەر سیاسەتیش قسە بکەم؛ دەبێت ڕاستگۆ بین لەو بارەیەوە. مامۆستایان دەشیانەوێت دەستێوەردانی لایەنە باڵادەستەکان لە کاروبار و کاری دامەزراوەکانی حکومەت و بەتایبەتی لە سیستەمی پەروەردەدا بوەستێنن. ئەوە داواکارییەکی ڕەوایە و پێویستە پشتگیریان بکەین، داواش لە دەسەڵاتدارانی هەرێم دەکەم بە خێرایی بگەنە چارەسەری کێشەکە، چونکە کاریگەری نەرێنی لەسەر بوارەکانی دیکەی کۆمەڵگەی مەدەنی و ژیانی سیاسی دەبێت.
من بە ناوی ڕۆژنامەنووسانەوە پرسی دووەم دەوروژێنم، بۆ ماوەیەکی دوورو درێژ و بەتایبەتیش لە ماوەی پێنج ساڵی ڕابردوو – هەمیشە پرسێك هەیە سەبارەت بە مامەڵە لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان کە هەوڵیان داوە بە وردی و دادپەروەرانە ڕاپۆرت نەك تەنها لەسەر چالاکییەکانی دامەزراوە سیاسییەکانی ناو کوردستان بەڵکو لەسەر کاروباری کۆمەڵگەی مەدەنیش بەگشتی بکەن.
بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی دەست سەندیکا گەیشتووە، سەرکوتکردنەکە لە ساڵی ٢٠٢٠ تاڕادەیەک بێبەزەییانە بووە و چڕتر بووەتەوە، چونکە ناڕەزایەتی ڕوودەدەن و ڕۆژنامەنووسان هەوڵیان داوە ئەو ناڕەزایەتیانە ڕاپۆرت بکەن. لە ڕێگەی سەندیکاوە ڕاپۆرتمان پێگەیشتوە سەبارەت بە دەستگیرکردنی هەڕەمەکی و بێسەروشوێنکردنی ژمارەیەک لە ڕۆژنامەنووسان.
ڕێکخراوی لێبوردنی جیهانی ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە کە بە قووڵی منی نیگەران کرد. لەو کاتەدا ڕێکخراوی لێبوردن جیهانی ڕایگەیاند:
“دەسەڵاتدارانی هەرێمی کوردستانی عێراق لە هەوڵەکانیان بۆ بێدەنگکردنی ڕەخنەگران لە ماوەی ساڵی ڕابردوودا دەستیان بە سەرکوتکردنێکی ترسناك کردووە”
ئەمە لە ساڵی ٢٠٢٠دا بووە.
“ئەوان چالاکوانان و ڕۆژنامەنووسانیان دەستگیرکردووە، بە تۆمەتی ساختە لە دادگایەکی نادادپەروەرانەدا دادگاییکراون و هەروەها خێزانەکانیان هەراسانکردووە و لە تاریکیدا سەبارەت بە دۆخی ئازیزانیان لە زینداندا ڕایانگرتوون.”
ئەوە لە ڕاپۆرتی جێگری بەڕێوەبەری ئەوکاتەی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقادا بووە.
ئەم هەڵوێستانە درێژەی بووە. ڕێکخراوی لێبوردن لێکۆڵینەوەی لە دۆسیەی ١٤ کەسی خەڵکی بادینان کردووە کە لە نێوان مانگی ئازار تا تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بە هەرەمەکی لەلایەن ئاسایش و هەواڵگری حکومەتی هەرێم و دەسگای پاراستنی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە دەستگیرکراون.
دۆسیەکە تایبەت بوو بەو چالاکوان و ڕۆژنامەنووسانەوەی ڕەخنەیان لە دەسەڵاتە ناوخۆییەکان و ڕاپۆرتی نارەزایەتییەکانیان کردبوو. لەو کاتەدا – ئێستا بەڵگەی زیاتر هاتۆتە ئاراوە – بەڵگەی ئەشکەنجەکردن و مامەڵەی خراپ لە کاتی دەستگیرکردن لە بنکەی ئاسایش هەبووە و ژمارەیەک دانپێدانان لە ژێر فشاردا دەرهێنراون. لە ڕاستیدا، ڕێکخراوی پەیامنێرانی بێ سنوور، بنکەکەی لە پاریسە، لە ڕۆژی جیهانی ئازادی ڕۆژنامەگەریدا، کە لە ٣ی ئایاری هەموو ساڵێکدایە، پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەریی جیهانی بڵاودەکاتەوە، عێراق لە ڕیزبەندی ١٦٧ی ئازادی ڕۆژنامەگەریدا لە کۆی ١٨٠ وڵاتدایە. ئەوە بۆخۆی جێگەی نیگەرانییە، هەروەهاعێراق لە پلەی پێنجەمی ئەو ١٨٠ وڵاتانەدایە کە ڕۆژنامەنووسان دەکوژرێن و بکوژەکان لە سزا دەرباز دەبن- ئەمەیان لە ڕاپۆرتە بەناوبانگەکەی “کۆمیتەی پاراستنی ڕۆژنامەنووساندابوو” – ئەم کۆمیتەیە بنکەکەی لە نیویۆرکە – دووبارە بۆتەوە
عێراق بە کوردستانیشەوە تا ئێستا یەکێکە لە وڵاتە مەترسیدارەکان بۆ ڕۆژنامەنووسان. لەم دواییانەدا زەنگی ئاگادارکردنەوە لەسەر نوێکردنەوەی سزای ڕۆژنامەنووسان لێدرا- لەگەڵ هەندێک سزای تا شەش ساڵ زیندانی- و نوێکردنەوەی سزاکان. دەمەوێت بە کورتی تیشک بخەمە سەر کەیسەکانی ژمارەیەك کەس. پەیامنێرانی بێ سنوور زەنگی ئاگادارکردنەوەیان لەبارەی زیادبوونی پێشێلکارییەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری و بەتایبەتی سەبارەت بە نوێکردنەوەی سزای شێروان شێروانی لێدا، کە لە میدیاکانی ئەو وڵاتەدا بە سزایەکی دڕندانە و ناڕەوا وەسفکرا. ڕۆژی 1ی تشرینی یەکەمی 2023 دادگای هەولێر سزای شەش مانگی دیکەی زیندانیکردنی بۆ ڕۆژنامەنووس گۆهدار زێباری دەرکرد. پێدەچێت سزای شەش مانگ زیندانی تا ڕادەیەک بە ڕێکوپێکی هەموو شەش مانگ جارێک نوێ بکرێتەوە؛ بۆ گۆهدار، ئەوە سێیەم جار بوو کە سزاکەی نوێکرایەوە.
پەیامنێری ڕۆژ نیوز، سلێمان ئەحمەد، کە تا ئێستا پارێزەرەکەی و کەسوکاری ڕێگەیان پێنادرێت بیبینن، سلێمان ئەحمەد بە تۆمەتی پەیوەندی لەگەڵ پەکەکە لە کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ڕابردوودا دەستگیرکرا. ئەو دۆسیەیە بەبێ هیچ بەڵگەیەک هێنرایە پێشەوە. کەسوکارەکەی داوای دەستڕاگەیشتن و شەفافیەتێکی زیاتر دەکەن سەبارەت بەوەی کە چ بەڵگەیەک بەکاردەهێنرێت بۆ پاساوهێنانەوە بۆ دەستگیرکردنەکەی.
دەستگیرکردنی ڕۆژنامەنووسان کاتێك خۆپیشاندان ئەنجام دەدرێت یان کاتێک مانگرتنی کرێکاران هەبێت دەگاتە لوتکە، وەک ناڕەزایەتی مامۆستایان کە لە ئێستادا ڕوودەدات. بەئامانجگرتنی ئەو ڕۆژنامەنووسانەی دەیانەوێ ئەو پرسانە ڕاپۆرت بکەن، لەلایەن کەسانی ناوخۆیی و لەناو کۆمەڵگەی ڕۆژنامەوانیدا لە ئاستی جیهانیدا، بە هەوڵێکی دەسەڵاتداران بۆ بێدەنگکردنی خەڵکی دەزانن.
دیارە نەبوونی بەرپرسیارێتی لە سیستەمی دادوەرییدا هەیە. هەردوو پارلەمەنتاری بەڕێز فیزتۆن و برادلی ستۆک ئاماژەیان بەو چاکسازییانە کرد کە پێویستە بۆ دڵنیابوون لەوەی کە سیستەمێکی دادوەری سەربەخۆ و دادپەروەرانە بێتە ئاراوە. نیگەرانم لەوەی کاتێک دێتە سەر ڕۆژنامەنووسان و یەکێتییە کرێکارییەکان، هەستێك هەبێت کە سیستەمی دادوەری سەربەخۆ یان دادپەروەر نییە و لە ڕاستیدا دەبێتە ئامرازێکی سیاسەتمەداران کە ئامانجیان بێدەنگکردنی ڕەخنەگرانە لە هەڵوێستەکانانیان.
وەکو پێشووش باسکرا حکومەتی بەریتانیا پەیوەندییەکی تایبەتی لەگەڵ کوردستان و گەلی کورد هەیە بەهۆی مێژووی ئێمە و ئەو چالاکییانەی کە بە تایبەتی لە ساڵانی ڕابردوودا ڕوویانداوە بۆ دامەزراندنی کوردستان و هاندانی گەشەسەندنی وەک دەوڵەتێکی دیموکراسی کە بەرپرسیار بێت بەرنابەر خەڵکەکەی. بەداخەوە بەشێک لە بەردی بناغەی دەوڵەتی دیموکراتیک کە ئێمە هیوای بۆ دەخوازین، بەتایبەتی سەبارەت بە ئازادی سەندیکاکان و ڕۆژنامەنووسان، لەلایەن ڕژێمی ئێستاوە پێشێلکراوە. لە ئەنجامدا، پێموایە حکومەتی بەریتانیا بەرپرسیارێتی هەیە. ئێمە نیگەرانییەکانمان بەرانبەر دەسەڵاتدارانی ئێستای کوردستان دەخەینەڕوو و هەموو هەوڵێک دەدەین بۆ فشارخستنە سەریان بۆ پابەندبوون بە بنەما دیموکراسیەکان. داننان بە ئازادی سەندیکا و ئازادی ڕۆژنامەنووسان بۆ ڕاپۆرتکردن بەبێ مەترسی وە پاراستنیژیانیان.
داوا لە حکومەتی بەریتانیا دەکەم کە سەرزەنشتێکی ڕاستگۆیانەی دەسەڵاتدارانی ئێستای کوردستان بکات؛ پشتیوانی خۆمان بۆ کورد و بۆ کوردستان دەرببڕین، بەڵام زۆر بە ڕوونی بڵێین کە پێوەرەکان لە ئێستادا لە ئاستی پێویستدا نین. یەکێک لەو کارانەی کە دەتوانرێت زۆر خێرا ئەنجام بدرێت بۆ دڵنیاکردنەوەی خەڵک کە باوەڕی بە پرۆسەی دیموکراسی هەیە، یەکلاییکردنەوەی ناکۆکی مامۆستایان و پاراستنی ژیانی ڕۆژنامەنووسانە.
ناونیشانی ئیوارەکۆرێکە لە لەندەن بۆ دیاری محمد بەڕێوەبەری سەنتەری میترۆ بۆ داکۆکیکردن لەمافەکانی رۆژنامەنوسان لە کوردستان
رۆژی :شەمە١٠/٢/٢٠٢٤
کاتژمێر:٦ونیوی ئێوارە
Houseman Bookshop
5 Caledonian Road,N1 9DX
ئەم ئیوارە کۆڕە لەلایەن فیدراسیۆنی پەنابەرانی عێراقی ڕێکدەخرێت.
دژ بە گوشارەکانی دەسەڵاتداران بۆ سزادانی مامۆستایان و وانەبێژان دەنگی ناڕەزایەتی دەردەبڕین!
با پێکەوە بۆ پشتیوانی لەخواستە ڕەواکانی مامۆستایان و وانەبێژان لە خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی لەندەن بەشداری بکەین.
رۆژی :پێنج شەممە ١/٢/٢٠٢٤
رۆژی پێنج شەممە 2024/2/1
کاتژمێر 1تا2 ی پاشنیوەڕۆ
ناونیشان: بەردەم نوسینگەی حکومەتی هەرێم لەلەندەن KRG
2 Hobart Pl, London SW1W 0HU
نزیکترین ئیستگاکانی قیتاری ژێرزەوی:
Victoria Station and Hyde park Corner Station
لەدریژەی هەوڵەکانمان بۆ ڕاکیشانی هاوپشتی جیهانی بۆ ناڕەزایەتیەکانی مامۆستایان لە کوردستان بۆ خواستی موچەو دامەزراندن و پلە بەرزکردنەوە هەروەها دژ بە سزادان و هەڕەشەو چاوسورکردنەوەی دەسەڵات بەرامبەر بە ناڕەزایەتیەکانی مامۆستایان، ئێمە لەدەرەوە بۆ پشتیوانی لە داواکاریەکانی مامۆستایان و وانەبێژان خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی رێكدەخەین.
داواکارین لەهەموو ئازادیخوازان و مرۆڤدۆستان لەپاڵ خواستەکانی مامۆستایان و وانەبێژانداو دژ بەکردەوەی سەرکوتگەری و دژە ئازادی دەسەڵات، لە گەڵمان بەشداری ئەم خۆپیشاندانە بکەن.
رێکخستنی بەریتانیای حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان – فیدراسیۆنی سەراسەری عێراقی لەبەریتانیا
07476204121 – 07720291516
تورکیا:
بەپێی ئاماری سەرۆکایەتی کۆچ و کۆچبەرانی تورکیا ژمارەی ئەو پەنابەرانەی لە سنوری ووشکانی و ئاوی و ناوشارەکان لەساڵی 2023دا دەستگیرکراون بریتیە لە 254هەزارو هەشت پەنابەر ، کە ژمارەکە لەئاست ساڵی 2022دا کەمی کردووە کە بریتی بوو لە 285هەزارو 27 پەنابەر هۆکارەکەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە ووڵاتی تورکیا پؽدانی ڤیزای سەخت کردووە بۆ چەندین ووڵات لەنؽوانیاندا عێراق و هەرێمی کوردستان .
لەو ژمارەیەش هاووڵاتیانی هەرێمێ کوردستان و عێراق کە لەساڵی 2023 دەستگیرکراون بریتیە لە 8هەزارو 803 پەنابەر کە لەئاست ساڵی 2022دا زیادی کردووە کە بریتی بوو لە 6هەزارو 628 پەنابەر .
وە هەروەها پەنابەرانی ئەفغانی کە لەساڵی 2023دا دەستگیرکراون بریتیە لە 68هەزارو 687 پەنابەر کە لەپلەی یەکەمدان وە پەنابەرانی سوری لەپلەی دووەمدان کە بریتیە لە 58هەزارو 621 پەنابەر ،
سەبارەت بەداواکردنی مافی پەنابەرێتی نێودەوڵەتی لەتورکیا لەساڵی 2023دا بریتی بووە لە 19هەزارو 17 داواکاری پەنابەرێتی کە ئەم ژمارەیەش کەمی کردووە لەئاست ساڵی 2022دا کە بریتی بوو لە 33هەزارو 246 داواکاری پەنابەرێتی هۆکارەکەش بۆ سەخت وەرگرتنی مافی پەنابەرێتی لەلایەن تورکیاوە.
پەنابەرانی ئەفغانی لەپلەی یەکەم دابوون بۆ داواکردنی مافی پەنابەرێتی بە 13هەزارو 68 داواکاری مافی پەنابەرێتی لەساڵی 2023دا .
پەنابەرانی عێراق و هەرێمی کوردستانیش لە پلەی دووەم دابوون بە 2هەزارو 776 داواکاری پەنابەرێتی لەساڵی٢٠٢٣دا ،
وە پەنابەرانی ئێرانیش لەپلەی سێیەم دابوون بە یەک هەزارو 416 داواکاری پەنابەرێتی لەساڵی٢٠٢٣دا .
دەستگیرکردنی قاچاخچی :
وە سەبارەت بەدەستگیرکردنی قاچاخچی و ئەو کەسانەی بازرگانی بەژیانی پەنابەرانەوە دەکەن لەساڵی2023دا بریتیە لە 10 هەزارو 482 کەس کە ژمارەکە زیادی کردووە لەئاست ساڵی 2022دا کە بریتی بوو لە 9هەزارو 147 قاچاخچی هۆکارەکەش بۆ ئەو ئۆپراسیۆنانە دەگەڕێتەوە کە وەزیری نوێ ی ناوخۆی تورکیا بڕیاری دەرکرد بە دەستگیرکردنی پەنابەرانی نایاسایی و قاچاخچیەکان لەناوەندی ساڵی 2023 دا کە تائێستاش پرۆسەکە بەردەوامە .
سەبارەت بە ژیان لەدەستدانی پەنابەران لەسنورەکانی تورکیا :
لەساڵی 2023دا بریتیە لە 226 پەنابەر کە ژمارەکە زۆر کەمی کردووە لەئاست ساڵی 2022دا کە بریتی بوو لە 345 پەنابەر کە ژیانیان لەدەست دابوو ، سەبارەت بە ڕەگەزنامەی ئەو پەنابەرانەی ژیانیان لەدەست داوە سەرۆکایەتی کۆچ و کۆچبەرانی تورکیا ئاماژە بەڕەگەزنامەکانیان ناکات لەگەڵ ئەم ئامارەشدا بەسەدان پەنابەر لەساڵی 2023دا لەکاتی پەڕینەوەیان بۆ یۆنان و ئیتاڵیاو بوڵغاریا بێ سەرو شوێن بوون لە نؽوانیاندا پەنابەرانی هەرێمی کوردستانیش هەن کە فیدراسیۆن بەدواداچوون دەکات بۆ ئەو پەنابەرە کوردانەی کە لەلایەن کەس و کاریانەوە داوا لە فیدراسۆن کراوە بۆ دیاریکردنی چارەنووسیان .
سەبارەت بەداواکردنی جۆرەکانی ئیقامە لەتورکیا:
هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان و عێراق لە پلەی سێیەم دان بە 91هەزارو 109 داواکاری ئیقامە کە ژمارەکە زۆر کەمی کردووە لەئاست ساڵی 2022دا کە بریتی بوو لە 132هەزارو 41 کەس کە ئیقامەیان وەرگرتبوو هۆکارەکەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕاگرتنی پێدانی ئیقامە بە هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان و عێراق ئەو ژمارەیەش زیاتر ئەوانەن کە ئیقامەکانیان بۆ نوێ کراوەتەوە هەر لەو ژمارەیەش 5هەزارو 990 ئیقامەیان ئیقامەی خوێندنن .
سەبارەت بە دووبارە نیشتەجێکردنی ئەو پەنابەرانەی لەتورکیان –إعادة التوطين :
بەپێی ئاماری فەرمی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان UNHCR بۆ کاروباری پەنابەران لەتورکیا بۆ ساڵی 2023دا کەیسی 16 هەزارو 93 پەنابەر دراوە بەو ووڵاتانەی کە پەنابەر لەهەمان ڕێکخراو وەردەگرن لەو ژمارەیەش 14 هەزارو 738 کەیسیان کەیسی پەنابەرانی سوری بوون کە 7هەزار و 647 کەیسیان پەسەند کراون و گەیشتوون بە ووڵاتانی سێیەم کە لە پلەی یەکەمدابوون ژمارەکە زیادی کردووە لەئاست ساڵی 2022دا کە بریتی بوو لە 6 هەزار و 591 پەنابەر کە بەڕێکراون بۆ ووڵاتانی سێیەم .
سەبارەت بەپەنابەرانی هەرێمی کوردستان و عێراقیش لەتورکیا سەر بە بەهەمان ڕێکخراو کە بەپێی ئاماری فەرمی سەرۆکایەتی کۆچ و کۆچبەرانی تورکیا ژمارەیان زیاتر لە 147 هەزار پەنابەرە کە لە پلەی یەکەمی پەنابەرانی نێودەوڵەتیە سەر بەڕێکخراو نەتەوەیەکگرتووەکان UNHCR بۆ کاروباری پەنابەران لە کۆی 267هەزار پەنابەر بەڵام لەساڵی 2023دا لە کۆی 147 هەزار پەنابەر تەنها کەیسی 40 پەنابەری هەرێمی کوردستان و عێراق دراوە بەو ووڵاتانەی پەنابەر لە هەمان ڕێکخراو وەردەگرن. ئوستوڕاڵیا 8 پەنابەر ، پورتوگال 2 پەنابەر ، ئەمەریکا 30 پەنابەر کە ئەمەش نیگەرانیەکی زۆری لەلایەن پەنابەرانی هەرێمی کوردستان و عێراق دروست کردووە کە بەتەواوی پشتگوێخراون سەرەڕای زۆری ژمارەیان لەهەمان کاتدا بێ کێشەترین پەنابەرن لەتورکیا لە ئاست گشت پەنابەرەکانی تر لەگشت ڕوویەکەوە کە لەهەمان کاتدا سەخترین ژیان بەڕێ دەکەن بەهۆی زۆرمانەوەیان و گۆڕانکاری سیاسەتی کۆچ و کۆچبەران و نالەباری بژێوی ژیان و گرانبوونی ژیان و لێبڕینی بیمەی تەندروستی وە ترسی ڕەتکردنەوەی داواکاری مافی پەنابەرێتیان .
لەهەمان کاتدا هەر لەساڵی 2023دا یەك هەزارو 460 پەنابەری هەرێمی کوردستان و عێراق لەتورکیاوە لەڕێگای هەمان ڕێکخراوەوە گەیشتوون بە ووڵاتانی سێیەم بەڵام ئەم ژمارەیە ئی ساڵانی 2014 و 2015 و 2016 کە لەلایەن ئەو ووڵاتانەی ئاماژەی پێدەکەین وەر گیرابوون بەڕێ نەکرابوون لەساڵی 2023دا بەڕێکرابوون.
ئەمەریکا یەك هەزارو 10 پەنابەر ، ئوسترالیا 312 پەنابەر ، پورتوگال 82 پەنابەر ، کەنەدا 36 پەنابەر ، بەڕیتانیا 20 پەنابەر .
ئاماری جیهانی:
بەپێی ئاماری ڕێکخراوی کۆچی نێودەووڵەتی IOMئەو پەنابەرانەی بەشێوەیەکی نایاسایی گەیشتوونەتە ووڵاتانی ئەوروپا لەساڵی 2023دا بریتی یە لە 286 هەزارو 292 پەنابەر کە 257 هەزار و 242 پەنابەریان لەڕێگای دەریاوە بووە وە 29 هەزار و 50 پەنابەریشیان لەڕێگایی ووشکانیەوە بووە کە ژمارەکە لە ئاست ساڵی 2022دا زۆر زیادی کردووە کە بریتی بوو لە 189 هەزار و 620 پەنابەر.
ئەوپەنابەرانەی لەڕێگایی گەیشتن بە ووڵاتانی ئەوروپاو ووڵاتانی تر ژیانیان لەدەستداوە و بێ سەرو شوێن بوون:
ئەوپەنابەرانەی لەڕێگایی گەیشتن بە ووڵاتانی ئەوروپاو ووڵاتانی تر ژیانیان لەدەستداوە و بێ سەرو شوێن بوون لەساڵی 2023دا بریتی بووە لە 3 هەزارو 711 پەنابەر کە ژمارەکە لەئاست ساڵی 2022دا زۆر زیادی کردووە کە بریتی بووە لە 2 هەزار و 970 پەنابەر هەر لەساڵی 2023دا 2هەزار و 644 پەنابەر لەڕێگایی پەنابەرێتی دا ڕووبەڕووی گیرخواردن و گرفت بونەتەوە.
سەبارەت بە ئاماری پەنابەران لە وڵاتانی ئەوروپا:
لە 7 مانگی سەرەتایی ساڵی 2023دا 601 هەزارو 600 پەنابەر داوای مافی پەنابەرێتیان کردووە کە لەو ژمارەیە 556 هەزار و 200 پەنابەریان یەکەم جاریان بوە کە کۆی ژمارەکە لە 25% زیادی کردبوو لەئاست ساڵی 2022دا،
وە لە کۆتایی مانگی حەوتی هەمان ساڵ دۆسیەی 955 هەزارو 200 پەنابەر بە هەڵپەسێردراوی مابوونەوە کە ژمارەکە لەئاست ساڵی 2022دا بەڕێژەی 25% زیادی کردبوو کە بریتی بوو لە 764 هەزار و 400 دۆسیەی پەنابەران .
ئاماری فەرمی فەرمانگەی فیدڕاڵی کۆچ و پەنابەرانی ئەڵمانیا زۆرترین ئەو پەنابەرانەی داوای مافی پەنابەرێتیان لە ئەڵمانیا کردبوو بەم شێوەیە بووە:
یەکەم: سوریا 102 هەزارو 930 پەنابەر
دووەم: تورکیا 61 هەزار و 181 پەنابەر
سێیەم: ئەفغانستان 51 هەزار و 275 پەنابەر
چوارەم: عێراق و هەرێمی کوردستان 11 هەزار و 152 پەنابەر
پێنجەم: ئێران 9 هەزار و 384 پەنابەر
ئاماری فەرمی ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان UNHCR بۆ کاروباری پەنابەران :
لەساڵی 2023دا ژمارەی پەنابەران و ئاوارەبوون بەناچاری 114 ملیۆن کەسی تێپەڕاند لەسەراسەری جیهاندا بەهۆی جەنگ و نائارامی و ناسەقامگیری سیاسی و دینیو ئابوریەوە.
لەو ژمارەیە 62 ملیۆن و 200 هەزار کەسیان ئاوارەی ناوخۆی ووڵاتەکانیان بوون کە لە کۆی ژمارەکە لە 57% پێک دەهێنن هەروەها ژمارەی پەنابەرانی سەر بە هەمان ڕێکخراو بەرزبۆتەوە بۆ 36 ملیۆن و 400 هەزار پەنابەر هەروەها لە کۆی 73 کەس لەجیهاندا یەک کەس بەناچاری ئاوارەو پەنابەر بووە وە لە کۆی 10 پەنابەرو ئاوارە 9 کەسیان لە ووڵاتانی هەژارو ئابووری لاواز دەژین هەروەها لەساڵی 2023دا 404 هەزار پەنابەرو گەڕاونەوتەوە ووڵاتەکانیان کە زۆرینەیان گەڕانەوەیان مەترسی داربوە لەسەر ژیانیان . هەروەها 2 ملیۆن و 700 هەزار ئاوارەش گەڕاونەتەوە ماڵەکانیان وە ئاماژەی بەوەشدا کە زیاتر لە 5 ملیۆن پەنابەر پێویستیان بە مافی پەنابەرێتی نێودەوڵەتیە .
کارن جۆنسن هەڵسوراوی خۆبەخشی فیدراسیۆن بە ناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆنی ڕاگەیاند”دۆێنێ ١٤/١٢/٢٠٢٣ دوای جیاکردنەوەی دەنگەکان جۆن مەلۆنی بە جێگری سکرتێری گشتی یەکیتی خزمەتگەزاری گشتی وبازرگانی PCSهەڵبژێرایەوە.”
جۆن مەلۆنی یەکێکە لەهەڵسوراوانی یەکیتی کرێکاریەکانی بەریتانیا هەمیشە پشتگیری لە ڕێکخراوە کریکاریی وپەنابەریەکان کردووە، چ کاتێک نوێنەری ئاسایی PCS بووە و چ لەو کاتەوەی کە بووەتە یاریدەدەری سکرتێری گشتی PCS. بە تایبەتیترهەمیشە پشتیوان و هاوکار بووە بۆ کەمپەینەکانی فیدراسیۆن لە کاتی هەڵمەتی دژی دیپۆرتکردنەوەی پەنابەرانی کورد وعێراقییەکان بۆ عێراقدا پرۆژە بریاری بردە نیو کۆنفرانسی یەکیتیەکەیان دژبەدیپۆرتی پەنابەرانی بۆ عێراقو ئەمسالیش برۆژ بریارێکی بردە کۆنفرانسەکەیان بۆ پشتیوانی لەبزووتنەوەی کرێکاریی ئیران.هەروەها یارمەتیدەرمان بوو لە دژایەتیکردنی سیاسەتی حکومەت بۆ ناردنی پەنابەران بۆ ڕواندا.
شایەنی باسە فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی لەسەرەتایی هەلمەتی بانگەشەی هەڵبژرادنی کاندیدەکان بۆجێگری سکرتیری گشتی یەکیتی کرێکاریی PCS،دەشتی جەمال سکرتیری فیدراسیۆن بە نامەی پشتیوانی وپەیامی ڤیدیوی لە هەڵمەتی دوبارە هەلبژاردنەوەی جۆن مەلۆنیدا بەشداریکردوهەروەها لەنامەیەکیشدا کە کۆپی بۆ ناوەندی هەوالگری فیدراسیۆن نێراوە دەشتی جەمال نامەیەکی پیرۆزبایی ئاراستەی جۆن مەلۆنیکردوە.
جۆن مەلۆنی بەجێگری سکرتێری گشتی یەکیتی کریکاری خزمەتگوزاری وبازرگانی هەڵبژێرایەوەجۆن مەلۆنی بەجێگری سکرتێری گشتی یەکیتی کریکاری خزمەتگوزاری وبازرگانی هەڵبژێرایەوە
لەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە:
هیوا خدر: بەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنی ڕاگەیاند کە وەزیری ناوخۆی تورکیا / عەلی یەرڵیکایە سەبارەت بەدەستگیرکردنی پەنابەران ئامارێکی بڵاو کردۆتەوە بەم شێوەیە یەرڵیکایە ڕایگەیاند وە کە لەماوەی 180 ڕۆژی ڕابردوودا هێزە ئەمنیەکانی تورکیا لە سنورەکانی ووشکانی و ئاوی و ناو شارەکاندا 173 هەزارو 550 پەنابەری نایاساییان دەستگیرکردووە …”هەروەها ووتی” لە هەمان کاتدا ڕێگیریان کردووە لە هاتنە ناوەی 106 هەزار پەنابەری نایاسایی لە سنورەکان بۆ ناو خاکی تورکیا …، لەدریژەی قسەکانیدا ئاماژەیداوە کە لەهەمان کاتدا 3هەزارو 801 قاچاخچیان دەستگیر کردووە ….، “
وەزیری تورکیا ئەوەشی ووتوە” سەبارەت بەو کەسانەی کە ئیقامەو فیزاکانیان بەسەرچوبوو تورکیایان بەجێ نەهێشتبوو 187 هەزارو 479 کەسیشمان لەوانە دەستگیرکردووەو دیپۆرتی ووڵاتەکانیان کراونەتەوە ..”
سەبارەت بە پەنابەرانی یاسایی عەلی یەرڵیکایە: ووتی لە ووڵاتەکەماندا لە ئێستادا ژمارەی پەنابەرانی یاسایی و کۆچبەران بریتیە لە 4 ملیۆن و 613 هەزارو 984 کەس لەو ژمارەیەش/ 3 ملیۆن و 237 هەزارو 585 کەسیان پەنابەرانی سورین لەژێریاسایی پاڕێزگاری کاتی الحمايةةالمؤقتة دایە. پاشان ئەوەشی ووت” یەک ملیۆن و 113 هەزارو 761 کەس خاوەنی جۆرەکانی ئیقامەن ،و 262 هەزار و 638 کەسیش پەنابەری سەر بەڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتوورکانن UNHCR لەژێر یاسایی پارێزگاری نێودەوڵەتی الحماية الدولي..”
هاوکات بەپێی ڕاگەیاندنی پێشوی سەرۆکایەتی کۆچ و کۆچبەرانی تورکیا ژمارەی پەنابەرانی عێراقی و هەرێمی کوردستان لەژێری یاسایی پارێزگاری نێودەوڵەتی زیاتر لە 147 هەزار پەنابەرە واتا زیاتر لە نیوەی پەنابەرانی سەر بە ڕێکخراوی نەتەوەیەکگرتوورکان UNHCR پەنابەرانی عێراق و هەرێمی کوردستانن ساڵانەش ڕێژەکە زیاد دەبێت .
هەروەك ئاشکراشە هەوڵەکانی حکومەتی تورکیا بەردەوامە لەدەستگیرکردنودیپۆرتکردنەوەی پەنابەران بۆ ولاتەکانیان.
