هەشتی مارس رۆژی خەبات و بەرەنگاری کرێکاران و ژنانی یەکسانیخوازی جیهانە بە دژی بیمافی و ستەمکاری و جیاکاری سەرمایەداری بەرامبەر بە ژنان. هەر دەستکەوتێك کە چینی کرێکارو بزوتنەوە یەکسانیخوازیەکەی بەرامبەر بەسەرمایەداری بەدەستی هێنابێت، هاوکات لەڕووی ماف و پێگەی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتیەوە دەستکەوتێك بووە بۆ ژنان.
ئەمڕۆ لە هەلومەرجێکدا یادی ٨ی مارس دەکەینەوە کە جیهان لەنێو دەورەیەکی راگوزەر و ناڕۆشنیدا تێدەپەرێت. جەنگ و میلیتاریزمی هێزە ئیمپریالیستیەکان و هەنگاونان بەرەو دنیای فرەجەمسەری و بلۆكبەندیە ئیمپریالیستیەکان، کۆمەڵگای بەشەریان لەناو گێژاوی جەنگ و ماڵوێرانی و گرانی و بێکاری و هەژاری و بێمافیدا ڕاگرتوە. زۆرترین قوربانیهکانی ئەم دۆخە ناهەموارەش ژنان و مناڵانن. ههزاران ژن و مناڵ لەژێر داروپەردووی شارو خانوە وێرانکراوەکاندا زیندەبەچاڵ کراون. هەزارانیان دەستدرێژی سێکسی کراوەتە سەریان. ئەوە سەرای ئەوەی کە دۆخی ناهەمواری ئابوری و قەیرانە یەك لەدوای یەکەکانی بۆرژوازی، کە کۆمەڵگای بەرەو هەژاری پاڵ پێوەناوە، دیسانەوە زۆرترین قوربانیەکانی لە ژنانی کرێکار و کارمەندانی ژن بووە!
ئەگەر ئەمڕۆ لەجیهاندا لەئاکامی خهبات و تیکوشانی ژنان و پیاوانی ئازادیخوازو یهکسانیخوازەوە بەشێك لە حکومهت و دەسەڵاتەکانی ناچارکردوە بەشێکی مافهکانی ژنان لەیاساکاندا جێگیر بکەن، ئەوا لەو کۆمەڵگایانەدا که یاسای دینی و کهلتوری کۆنهپهرستی و پیاوسالاری و نەریتە کۆنەکان رەگوڕیشەیان داکوتاوە، ستهمکێشی ژنان و بێمافی و ژیردهستەیی و پلەدوویی بە ئاشکرا ژیان و کەسایەتیی ژنانی تێكشکاندوە.
لەکوردستان و عێراق ژنان لهژێر سایهی سیستەم و دهسهڵاتدارێتی ناسیونالیستی و دینی و میلیشیاییدا بەشێوهیهکی بهردهوام ڕووبهڕووی کوشتن و توندوتیژی و ئهتکردن و گێچهڵی سێکسی و سوکایهتیکردن و ناچاركردن بهخۆسوتاندن و دهیان دەردوکێشەی دیکە بوونهتەوە، کە تازەترینیان پەسەندکردنی یاسای جەعفەریە لە پەرلەمانی عێراق لەسات و سەودایەکی قیزەوەندا کەڕێگە بەهاوسەرگیری کچانی ٩ساڵان دەدات، کە پێشیلکاریەکی ترساناکە بۆ مافەکانی مروڤ.. ئەم پڕۆژە یاسای باری کەسێتی جەعفەریە، پێشێلی دیارترین یاسا و ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان، بەتایبەتی ڕێککەوتننامەی مافەکانی منداڵی ساڵی ١٩٨٩ (CRC دەکات کە لەمادەی یەکەمدا منداڵ بە کەسێکی خوار تەمەنی ١٨ ساڵ پێناسە دەکات، بەوەی رێگا دەدات بە هاوسەرگیری کچانی ٩ ساڵ. هەروەها لە ڕێککەوتننامەی نەهێشتنی هەموو جۆرە جیاکارییەک دژی ژنان سالی ١٩٧٩ (CEDAW) لە مادەی ١٦ی ڕێککەوتننامەکەدا یەکسانی نێوان ژن و پیاو لە هاوسەرگیری و جیابوونەوە و سەرپەرشتیکردنی منداڵدا دیاریکراوە، بەڵام یاسای باری کەسێتی تازەی پەرلەمانی عێراق، هەموو دەسەڵاتێک لە ژنان وەردەگرێتەوە لە پرۆسەی هاوسەرگیریدا و دەسەڵاتی رەها دەداتە دەست پیاو لە مەسەلەی میرات و سەرپەرشتی مناڵ و نەفەقەو …!
عێراق لە ساڵی ١٩٨٦ واژۆی سیداوی کرد، بەڵام بەهۆی ڕەخنەگرتن لە یاسا ئایینیەکان بەتەواوی پابەند نەبووە پێیەوە، هەروەها مادەی نۆزدەهەم: پاراستنی منداڵ لە هەموو جۆرەکانی دەستدرێژی و بەکارهێنان دیاری دەکات و هاوسەرگیری پێشوەختە جۆرێکە لە بەکارهێنانی سێکسی بۆ منداڵان. لە مادەی٢٤دا هاتووە: پاراستنی تەندروستی جەستەیی و دەروونی منداڵانی تێدایە، هەروەها هاوسەرگیری پێشوەختە دەبێتە هۆی زیانی جەستەیی و دەروونی گەورە بۆ کچان. عێراق لە ساڵی ١٩٩٤ ڕێککەوتننامەی مافی منداڵانی پەسەند کرد، بەڵام یاسای جەعفەری پێچەوانەی پرەنسیپەکانە. وە هەروەها جاڕنامەی جیهانی مافی مرۆڤ ساڵی ١٩٤٨ (UDHR) – لە مادەی ١٦دا: باس لەوە دەکات کە هەموو کەسێک مافی ئەوەی هەیە بە ڕەزامەندی تەواوی خۆی و بەبێ زۆرەملێ هاوسەرگیری بکات، بەڵام یاسا نوێیەکە ڕێگە بە باوک یان سەرپەرشتیاری کچەکە دەدات بە پێچەوانەی ویستی خۆیەوە، ئەمەش پێشێلکارییەکی ئاشکرای ئەم مادەیە.. ڕێککەوتننامەی دژی ئەشکەنجەدان ١٩٨٤ (CAT) – لە مادەی یەکەمدا ئەشکەنجەدان بە هەر کارێک پێناسە دەکرێت کە دەبێتە هۆی ئازار یان ئازاری زۆر، چ جەستەیی بێت یان دەروونی، هاوسەرگیری زۆرەملێ و هاوسەرگیری منداڵ دەتوانرێت بە جۆرێك لە ئەشکەنجەدان هەژمار بکرێت، بەوپێیەی لە ئەنجامدا زیانێکی جەستەیی و دەروونی هەمیشەیی لێدەکەوێتەوە. عێراق لە ساڵی ٢٠١١ پەیماننامەی دژ بە ئەشکەنجەی پەسەند کرد، واتە هەر یاسایەکی ناوخۆ کە ڕێگە بەو جۆرە پێشێلکاریانە بدات بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان نایاساییە.
ئیمە لە فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی لە ٨ی مارسی ئەمساڵدا بەتوندی ئیدانەی بڕیارەکەی پەرلەمانی عێراق دەکەین بۆ هەموارکردنەوەی یاسای باری کەسێتی ١٩٥٩ کە رێگە بە هاوسەرگیری کچانی ٩ساڵان دەدات. ئەم یاسایە هێرشێکی راستەخۆیە بۆ سەرمافەکانی ژنانو پاراستنی منداڵانو مافەکانی مرۆڤ. ئەم بڕیارە پاشەکشەیەکی ترسناکە جەرگبڕە لەمافەکانی ژنان و پێشێلکردنی بنەماکانی پاراستنی منداڵ و پەکخستنی پێشەکەوتنی یاسایی و کۆمەڵایەتیە لە عێراق.. ئەم هەموارکردنەوەیە بەدامەزراوەییکردنی هاوسەرگیری منداڵانە نەك تەنها پشتگیری لە پێشێلکردنی مافە بنەڕەتیەکانی مرۆڤ بەڵکو هێرشێکی راستەخۆیە بۆسەر جەستە و دەروونی کچانی مناڵ، جگە لە چەندین بەندی تری یاساکە کەمافەکانی ژنان لەنێو هاوسەرگیریدا تێکدەدات و لەوانە پرسەکانی جیابوونەوەو پاراستن… ئەم جۆرە یاسایە پاشەکشیەکی مەترسیدارە کەژنانو منداڵان بەرەوڕووی توندوتیژی و بەکارهێنان دەکاتەوە و لێکەوتەکانی بەدرێژای تەمەنیان بەردەوام دەبێت.، پێویستە هاودەنگی جیهانی لەدژی ئەم هەنگاوە نیشانبدرێت. داوا بکرێت کە هەمواری یاسای باری کەسێتی عێراق دەبێ دەستبەجی هەڵبوەشێتەوە. پێویستە ڕێکخراوە نێودەوڵەتیەکان و پەرلەمانی ئەوروپا و رێکخراوەکانی پەیوەندیدار بە مافەکانی ژنان و منداڵان، هانبدەن تا فشار بخەنە سەر حکومەتی عێراق و پەرلەمانەکەی کە ئەم یاسا دژە ئینسانی و ترسناکە هەڵبوەشێننەوە.
فیدراسیۆن لهپێناو ڕاکێشانی پشتیوانی جیهانی بەدژی ئەم یاسایە، داوا دەکات هەوڵێکی چڕوپڕی بزووتنەوەی ئازادیخوازی و یەکسانیخوازی ژنان و رێکخراوەکانی بەرگریکار لەمافەکانی منداڵان و ژنان بەڕێبخرێت و بەشێوازی گونجاوی خۆیان فشاربخەنە سەر حکومەت و پەرلەمانی عێراق بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو یاسایە قێزەونەی هاوسەرگیری منداڵان و بە کۆیلەکردنی ژنان!
بژی ٨ی مارس ڕۆژی جیهانی ژنان
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی
٢٤/٠٢/٢٠٢٥
کرێکاران دژی ڕەگەزپەرستی مارشی ناڕەزایەتیان رێکخست
با لە دژی فاشیزم یەکبگرین
ئەمڕۆ١ی شوباتی ٢٠٢٥ لەلەندەن ڕێپێوانێکی جەماوەری گەورە لەلایەن رێکخراوی Stand up against Racism و چەندین یەکیەتی کرێکاریی و رێکخراوی پەنابەری بەدژی فاشیزمو رەگەزپەرستی، لەلەندەن سازدرا، ڕێکخراوی فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی پشتیوانی لەم خۆپیشاندانە نارەزایەتیەکردو بەشداریکرد.
ئەم رێپێوانە جەماوەریە گەورەیە کە هەزاران کەس بەشدارتێداکرد، لەدژی ڕێبەری فاشیستەکان تۆمی ڕۆبنسن کە لەزینداندایە و شوێنکەوتووانی کە گروپی ڤاسیستەکانن و بانگەوازی ئازادکردنی دەکەن.
رێکخەرانی خۆپیشاندانەکەSUTR داوای لە لایەنگرانی کرد کە ئەمڕۆ خۆپیشاندەران پەیامی ناڕەزایەتی خۆیان گەیاندە فاشیستەکان، کە بزووتنەوەی چینی کرێکار بەهۆی ئایدۆلۆژیای ڕەگەزپەرستانەیانەوە دابەش نابێت. ئێمە پێکەوە وەستاوین بۆ ئەوەی بە دەنگی بەرز و ڕوون بڵێین پەنابەران بەخێر بێن.
خۆپیشاندانەکە لەلایەن کۆنگرەی سەندیکاکانەوە پاڵپشتی کرا.
Workers gathered against far right
Unite against fascism
Today 1 Feb 2025 IFIR representatives attended a March organised by stand up against racism (SUTR) attended by refugee rights organisations and Trade Unions. To speak out against the fascist leader Tommy Robinson followers who are calling from his release from prison.
SUTR called on supporters to show far right protesters that the working class movement won’t be divided by their racist ideology. We stand together to say loud and clear Refugees Are Welcome here.
The demonstration was supported by the Trade Union Congress.
راگەیاندنی ژمارە :یەك
بەرەی خەباتی جەماوەری فەلەستین وژنان ویەکیتی لاوانیان
هاودەنگی خۆیان ڕادەگەینن لەگەڵمان دژ بەهەمواری یاسایی باری کەسێتی لە پەرلەمانی عێراق
ئەمرۆ هەینی ١٣/١/٢٠٢٥لەنامەیەکدا کە بەرێزمحەمەد عەلووش سکرتێری مەکتەبی سیاسی بەرەی خەباتی جەماوەری فەلەستین ئەمینداری گشتی یەکیەتی خەباتی کرێکارانی فەلەستین ڕامەڵڵا – لە فەلەستیەوە ئاڕاستەی سەوسەن سەلیم بەرپرسی ریکخراوی ژنانی کوردو خۆرهەڵاتی ناوەراست ودەشتی جەمال سکرتیری فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی کردوە دەڵێت”سوپاستان دەکەین کە ئاگادارتان کردین لە سروشتی بڕیارە ناڕەواکانی پەیوەست بە یاسای باری کەسی عێراقی، هاودەنگیی ڕەهای خۆمان بۆ ئێوە دەردەبڕین لە خەباتی دادپەروەرانە و ڕەواتان بۆ ماف و داواکاریەکان بە مەبەستی دژایەتیکردنی هەموو ئەو یاسا ناڕەوا و دواکەوتووانە و… ئەو ڕێکارانەی کە مەبەست لێی چەسپاندنن لە کۆمەڵگەی عێراقیدا…”
هەروەها لە نامەکەدا هاتووە”. ئەم بڕیارە بە ڕەفتارێکی نائاسایی و تێگەیشتن لە مافەکانی هەردوو ڕەگەز و ژن و منداڵ دادەنرێت و نوێنەرایەتی سووکایەتیکردنە بە هەموو پێوەرەکانی ئەخلاقی و ئینسانی و ڕێگاکانی پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی و دادپەروەری و یەکخستنی مافەکان لە نێوان مرۆڤەکاندا. ئەم بڕیارە ئارەزوومەندانەیە نوێنەرایەتی ئارەزوومەندی یاسایی دەکات کە تەنها ڕەنگدانەوەی ئەو عەقڵیەتانەن کە هێشتا ئامادە نین بۆ ڕێزگرتن و تێگەیشتن لە منداڵی، پێداویستییەکانی، ڕێگاکانی گەشەکردنی، و پێشخستنی مافە چەسپاوەکانی کە لە هەموو یاسا نێودەوڵەتییەکان، جاڕنامەی جیهانی مافەکانی مرۆڤدا چەسپێنراون….”
هاوکات دەڵێت”هاودەنگییەك لەگەڵ ئێوەی هەڤاڵانی دڵسۆزمان، ئەم هاودەنگییە گوزارشت لە بەرەی خەباتی جەماوەری فەلەستین، یەکێتی خەباتی کرێکارانی فەلەستین، یەکیەتیی خەباتی ژنانی فەلەستین، یەکێتی لاوانی خەباتی فەلەستین، و هەموو ئۆرگان و دامەزراوەکانی حیزبەکەمان و ڕێکخراوە جەماوەرییەکانمانە . وە بەردەوام دەبیت لە خەبات….”
شایەنی باسە ئەم پشتیوانیەی بەرەی خەباتی جەماوەری فەلەستین بەدوایی نامەیەکی بەپەلە دا دێت کەلەلایەن هەردوو بەرپرسی ڕێکخراوی ژنانی کوردو خۆرهەلاتی ناوەراست و فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی ئاراستەی دەیان ریکخراوی ژنانوئەمنستی ئەنتەرناسیونال وهیومەن رایت وەچ و یەکیتی کرێکاریی وچەند ئەندام پەرلەمانی بەریتانیا کراوە سەبارەت بە یاساییکردنی هاوسەرگیری منداڵان لە عێراقدا.
چاوروانی هەوڵی زیاتر بن.
لەناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆنەوە:
کەسوکاری شڤان محمد محمود کە هاوڵاتی شاری سلێمانیە بەناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆنیان ڕاگەیاند”شڤان لەڕێکەوتی ٢٢/٧/٢٠٢٤لە ئەستمبوڵ لەگەڵ نۆ کەسی تر کە ژنێك و دوو منداڵ و چوار پیاو و دوو ڕێبەڕی سوری بوون لەسنوری تورکیا لە ناوچەی ئدرنە نزیك کۆفچاز-کرکلەریلی لەسەرو مالکۆچلاربە ڕێ ئەکەون بۆ بوڵگاریا تەلبەندی سنورەکە ئەبڕنو ئەچنە ناو خاکی بوڵگاریا لەلایەن پۆلیسی بولگاریا دەستگیر دەکرێن وە مۆبایلەکانیان لێ دەسەننودیپۆرتی خاکی تورکیایان دەکەنەوە..”
کەسوکاری ئەوەشیان ووت”لە بەری تورکیا شڤان ناتوانێ بڕوات ئەو کەسانەی لەگەڵی دەبن بە جێی ئەهێڵن. ئەوانەی لە گەڵ یابون ئەڵێن یەك دەبە ئاومان بۆ جێهێشتووە هەر ئەوەمان پێ بوە زۆر یار مەتیمان داوە ،پێشتر ئێمەش لە ڕوی جەستەیو دەرونی یەوە ماندوبوین زۆر برسیو تونی بوین نەمان توانی بیهێنین لەگەڵ خۆمان بۆیە لە و یا بە جێمان هێشت. ئەو شوێنەش شڤانی لێبووە جادەیەکی گڵە و کامێرەی چاودێری لی بووە پاسەوانی سنوری تورکیا هاتووچۆی پیا ئەکەن و دەورێیان هەیە ڕۆژانە لەو دەورو بەرە. “
سەبارەت بەوهەڵانەی کەسوکاریان دەڵێن”باوکی شڤان ومامی بە مەبەستی گەڕان بۆ سۆراخی کورەکەم چوینە تورکیا زۆر شوێن گەڕاوین وەك کەمپی پەنا بەریەکان نەخۆشخانەکان و مەیتەم ی ئەو ناوچەیە، گەڕاون وەك ئەدرنە کرکلارەلی قەزای پاڵەوانکۆی مەرکزی جەندرمە… ئیدارەی کۆچبەری بینکیلیچ ئیدارەی کۆچبەری پارێزگای ئەدیرنە، سەنتەری گەڕانەوە بۆ وڵات وە هەروەها مخيم أدرنة للاجئين ئەمانە هەمووی گەڕاون ووتویانە لێرەنیە بەوناوەوە ..”
باوکی ئەوەشی داواکردوە کە” شڤان بەڕەسمی چۆتە تورکیا بە پەنجە مۆر بگەڕێن بۆمان یان بەڕەسم بگەڕێن وتویانە بە ڕەسم نابێت خەڵکی زۆر لێ یە ناتوانین ئەوە بکەین باوکی وتۆتی ئەگەر بە ناوێکی کیتر و نەتەوەیەکی جیاوازیشەوە خۆی ناسانبێت بە پنجە مۆری جەوازەکەی کە ڤیزەی وەر گرتووە هەر کەشف ئە بێت بە پەنجە مۆر بگەڕێن وتویانە ئەوە لە ئەمنێت ئەکرێت بڕۆ لە ئەمنێت شکات بکەن. ..”
سەبارەت بە هەوڵەکانی فیدراسیۆن پەیوەندیمان بەدەشتی جەمال سکرتیری فیدراسیۆنەوەکرد ئەویش ووتی”دوای ئەوەی لەسەربیسەوشۆین بوونی شڤان لەلایەن کەسوکاری ئاگادارکراینەوە،دەستبەجێ پەیوەندیمان بە کۆنسلیەو بالۆیزخانەی عیراقی لە تورکیا کرد وە لەڕێگەی پەیوەندیەکانمانەوە بەپەنابەرانەوە بەژمارەیەك لەکەمپی پەنابەری تورکیاو بولگاریەوە، پەیوەندیمانگرت، بۆ هەمان مەبەست بەژمارەیەك پەرلەمانتاری عێراقی بۆ بەدواداچوونی چارەنوسی شڤان لەرێگەی حکومەتەوە.پاشان سەردانێکی کەسوکاریانمانکرد لەشاری سلێمانی بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاترلەنزیکەوە ،هاوکات بەنۆنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەلەندەن وپەیوەندیەکانی دەرەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان لەهەولێر وژمارەیەك لەبەرپرسی حکومی وتەواوی زانیاریەکانمان خستە ئیختیاریان تا بەکەناڵی فەرمی خۆیان سۆراخی شڤانوچارەنوسی دیاری بکەن لە ڕێگەی حکومەتی تورکیاوە..هەروەها دوای ئەوەی هەوڵێکمان پێگەیشت کە ڕەنگە لە ولاتی بولگاریا زیندانی کرابێت بۆ ئەم مەبەستە لەرێگەی پەیوەندیکانمان کەپیشترلەسەر چەند کەیسی تری پەنابەرانبوومانە، بالۆیزخانەی بوڵگاریامان ئاگادارکردوە ئەوانیش لەماوەی هەفتەیەکدا پیان ڕاگەیاندین کە هیچ کەس بەوناوە لە گرتووخانەکانی بولگاریادا نیە..”
دەشتی جەمال ئەوەشی ووت”هەوڵەکانمان بەردەوامە نامەمان ئاراستەی خاچی سور وژمارەیەك رێکخراو لەناوخۆی تورکیا کردوەوە لەسەر هێڵین لەگەل پەیوەندیەکانی دەرەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان لەهەولێر ئەوانیش ئاگاداریانکردوینەتەوە کە بەفەرمی داوایان ئاڕاستەی کۆنسوڵییەی تورکیاکردوە لەهەولیروەچاوەروانی وەڵامن…”
ناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆن داوا لە مرۆڤدوستانو ڕێکخراوەی پەنابەری وهەموو ئەوانەی هاوسۆزن لەگەڵمان بەشداری بکەن لەم هەڵمەتەدا بۆ دۆزینەوەی شڤان محمد وهەر هەواڵوزانیاریەکتان دەستکەوت بە ئێمەو کەسوکاریەوە پەیوەندیبگرن هاوکاری وبەتەنگەوهاتنتان ئەوپەری بەرز دەنرخێنین.
داواکارین هەر زانیاریەکتان دەستکەوت پەیوەندی بکەن بە سکرتاریتی فیدراسیۆن بەژمارەی:٠٠٤٤٧٧٢٠٢٩١٥١٦
باوکی شڤان بەژمارەی:
کەسوکاری ئەوەشیان ووت”لە بەری تورکیا شڤان ناتوانێ بڕوات ئەو کەسانەی لەگەڵی دەبن بە جێی ئەهێڵن. ئەوانەی لە گەڵ یابون ئەڵێن یەك دەبە ئاومان بۆ جێهێشتووە هەر ئەوەمان پێ بوە زۆر یار مەتیمان داوە ،پێشتر ئێمەش لە ڕوی جەستەیو دەرونی یەوە ماندوبوین زۆر برسیو تونی بوین نەمان توانی بیهێنین لەگەڵ خۆمان بۆیە لە و یا بە جێمان هێشت. ئەو شوێنەش شڤانی لێبووە جادەیەکی گڵە و کامێرەی چاودێری لی بووە پاسەوانی سنوری تورکیا هاتووچۆی پیا ئەکەن و دەورێیان هەیە ڕۆژانە لەو دەورو بەرە. “
سەبارەت بەوهەڵانەی کەسوکاریان دەڵێن”باوکی شڤان ومامی بە مەبەستی گەڕان بۆ سۆراخی کورەکەم چوینە تورکیا زۆر شوێن گەڕاوین وەك کەمپی پەنا بەریەکان نەخۆشخانەکان و مەیتەم ی ئەو ناوچەیە، گەڕاون وەك ئەدرنە کرکلارەلی قەزای پاڵەوانکۆی مەرکزی جەندرمە… ئیدارەی کۆچبەری بینکیلیچ ئیدارەی کۆچبەری پارێزگای ئەدیرنە، سەنتەری گەڕانەوە بۆ وڵات وە هەروەها مخيم أدرنة للاجئين ئەمانە هەمووی گەڕاون ووتویانە لێرەنیە بەوناوەوە ..”
باوکی ئەوەشی داواکردوە کە” شڤان بەڕەسمی چۆتە تورکیا بە پەنجە مۆر بگەڕێن بۆمان یان بەڕەسم بگەڕێن وتویانە بە ڕەسم نابێت خەڵکی زۆر لێ یە ناتوانین ئەوە بکەین باوکی وتۆتی ئەگەر بە ناوێکی کیتر و نەتەوەیەکی جیاوازیشەوە خۆی ناسانبێت بە پنجە مۆری جەوازەکەی کە ڤیزەی وەر گرتووە هەر کەشف ئە بێت بە پەنجە مۆر بگەڕێن وتویانە ئەوە لە ئەمنێت ئەکرێت بڕۆ لە ئەمنێت شکات بکەن. ..”
سەبارەت بە هەوڵەکانی فیدراسیۆن پەیوەندیمان بەدەشتی جەمال سکرتیری فیدراسیۆنەوەکرد ئەویش ووتی”دوای ئەوەی لەسەربیسەوشۆین بوونی شڤان لەلایەن کەسوکاری ئاگادارکراینەوە،دەستبەجێ پەیوەندیمان بە کۆنسلیەو بالۆیزخانەی عیراقی لە تورکیا کرد وە لەڕێگەی پەیوەندیەکانمانەوە بەپەنابەرانەوە بەژمارەیەك لەکەمپی پەنابەری تورکیاو بولگاریەوە، پەیوەندیمانگرت، بۆ هەمان مەبەست بەژمارەیەك پەرلەمانتاری عێراقی بۆ بەدواداچوونی چارەنوسی شڤان لەرێگەی حکومەتەوە.پاشان سەردانێکی کەسوکاریانمانکرد لەشاری سلێمانی بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاترلەنزیکەوە ،هاوکات بەنۆنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەلەندەن وپەیوەندیەکانی دەرەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان لەهەولێر وژمارەیەك لەبەرپرسی حکومی وتەواوی زانیاریەکانمان خستە ئیختیاریان تا بەکەناڵی فەرمی خۆیان سۆراخی شڤانوچارەنوسی دیاری بکەن لە ڕێگەی حکومەتی تورکیاوە..هەروەها دوای ئەوەی هەوڵێکمان پێگەیشت کە ڕەنگە لە ولاتی بولگاریا زیندانی کرابێت بۆ ئەم مەبەستە لەرێگەی پەیوەندیکانمان کەپیشترلەسەر چەند کەیسی تری پەنابەرانبوومانە، بالۆیزخانەی بوڵگاریامان ئاگادارکردوە ئەوانیش لەماوەی هەفتەیەکدا پیان ڕاگەیاندین کە هیچ کەس بەوناوە لە گرتووخانەکانی بولگاریادا نیە..”
دەشتی جەمال ئەوەشی ووت”هەوڵەکانمان بەردەوامە نامەمان ئاراستەی خاچی سور وژمارەیەك رێکخراو لەناوخۆی تورکیا کردوەوە لەسەر هێڵین لەگەل پەیوەندیەکانی دەرەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان لەهەولێر ئەوانیش ئاگاداریانکردوینەتەوە کە بەفەرمی داوایان ئاڕاستەی کۆنسوڵییەی تورکیاکردوە لەهەولیروەچاوەروانی وەڵامن…”
ناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆن داوا لە مرۆڤدوستانو ڕێکخراوەی پەنابەری وهەموو ئەوانەی هاوسۆزن لەگەڵمان بەشداری بکەن لەم هەڵمەتەدا بۆ دۆزینەوەی شڤان محمد وهەر هەواڵوزانیاریەکتان دەستکەوت بە ئێمەو کەسوکاریەوە پەیوەندیبگرن هاوکاری وبەتەنگەوهاتنتان ئەوپەری بەرز دەنرخێنین.
داواکارین هەر زانیاریەکتان دەستکەوت پەیوەندی بکەن بە سکرتاریتی فیدراسیۆن بەژمارەی:٠٠٤٤٧٧٢٠٢٩١٥١٦
باوکی شڤان بەژمارەی:
٠٠٩٦٤٧٧٠١٤٤٣٥٩٥
لەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە:
دوای دەستبەکاربوونی لیبەر پارتی لە مانگی تەمموزی ٢٠٢٤، حکومەتی پارتی کرێکاران زیاتر لە ١٦,٤٠٠ کەسی دیپۆرت کردووەتەوە، کە بەرزترین کۆی گشتی شەش مانگە لە ساڵی ٢٠١٨ەوە.
لەم ژمارەیە ٢,٥٨٠ هاووڵاتی بیانی دەگرێتەوە کە سزای تاوانکارییان بەسەردا سەپێنراوە، کە بە بەراورد بە هەمان ماوەی ساڵی پێشوو بە ڕێژەی ٢٣% زیادی کردووە.
شایەنەی باسە سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا کیر ستارمەر جەختی لەوە کردەوە کە گەڕانەوەی خێرا وەکو ڕێگرییەکی کاریگەرتر لە پلانی جێبەجێنەکراوی ئیدارەی پێشووی پارتی پارێزگاران لە ڕواندا، کە پێشبینی دەکرا 600 ملیۆن پاوەندی تێبچێت بۆ گواستنەوەی 300 کەس. هەروەها وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیا ڕایگەیاندووە، ڕێژەی گەڕانەوەی زۆرەملێ بە ڕێژەی 24% بەرزبووەتەوە بە بەراورد بە 12 مانگی ڕابردوو، زیاتر لە نیوەی ئەو 16,400 کەسە ڕۆیشتنی خۆبەخشانەیان هەڵبژاردووە. سەرەڕای ئەم هەوڵانە، ئاستەنگەکان بەردەوامن، چونکە زیاتر لە 36,800 کەس لە ساڵی 2024دا پەڕیونەتەوە بۆ بەریتانیا، کە بە بەراورد بە ساڵی پێشوو بە ڕێژەی 25% زیادیکردووە.
سەرچاوەی هەوآڵ:ڕۆژنامەی گاردیان
Summery: Since taking office in July 2024, the Labour government has deported over 16,400 individuals,marking the highest six-month total since 2018. This figure includes 2,580 foreign nationals with criminal convictions, representing a 23% increase compared to the same period in the previous year. Prime Minister Keir Starmer emphasized that swift returns serve as a more effective deterrent than the previous Conservative administration’s unimplemented Rwanda scheme, which was projected to cost £600 million to relocate 300 individuals. The Home Office also reported a 24% rise in enforced returns compared to the prior 12 months, with more than half of the 16,400 individuals opting for voluntary departure. Despite these efforts, challenges persist, as over 36,800 people made unauthorized crossings into the UK in 2024, a 25% increase from the previous year.
لەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە
بی بی سی نیوز بەناونیشانی “چەند کەس بە بەلەمی بچووک نۆکەندی ئینگلیزی دەبڕن و چەند کەس داوای مافی پەنابەری دەکەن؟ئامارێکی ورد لەسەر ژمارەی ئەو کەسانە دەدات کە بە بەلەمی بچووک لە کەناڵی ئینگلیزی دەپەڕنەوە و داوای مافی پەنابەری لە بەریتانیا دەکەن. خاڵە سەرەکییەکان: •
بڕینی کەناڵەکان: لە ساڵی ٢٠٢٤دا ٣٦,٨١٦ کەس پەڕیونەتەوە لە فەرەنسا بۆ بەریتانیا ، ئەمەش زیادیکردووە لە چاو ٢٩,٤٣٧ کەس لە ساڵی ٢٠٢٣ بەڵام لە خوار لوتکەی ساڵی ٢٠٢٢ کە ٤٥,٧٥٥ کەس بووە.
لە ساڵی ٢٠١٨ەوە زیاتر لە ١٥٠ هەزار کەس لەم ڕێگایەدا گەیشتوونەتە شوێنەکە. •
هاتنی دوای هەڵبژاردن: زیاتر لە ٢٣ هەزار هاتنی دوای سەرکەوتنی پارتی کرێکاران لە هەڵبژاردنی گشتیی تەمموزی ٢٠٢٤ ڕوویدا. حکومەتی نوێ ڕێوشوێنی خستووەتە ڕوو کە قاچاخچیانی خەڵک دەکاتە ئامانج، لەوانە قەدەغەکردنی گەشت و سنووردارکردنی سۆشیال میدیا.
• ئاماری خنکاوەکان: ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچبەری مەزەندە دەکات کە لە ساڵی ٢٠٢٤دا لانیکەم ٧٨ پەنابەر لە هەوڵی پەڕینەوەدا گیانیان لەدەستداوە، ئەمەش بووەتە کوشندەترین ساڵ کە تۆمارکراوە.
لە ساڵی ٢٠١٨ەوە تا ئێستا ٢٤١ حاڵەتی مردن یان بێسەروشوێن بوون کە پەیوەندییان بە پەڕینەوەی کەناڵەکانەوە هەیە.
• نەتەوەکان: لە نێوان ئەیلوولی ٢٠٢٣ تا ئەیلوولی ٢٠٢٤، زۆرینەی هاتنی ئەو کەسانە ئەفغانی بوون، دواتر ئێرانی، سووری، ڤێتنامی و ئێریتریا. زیاتر لە 80% لە ڕەگەزی نێر بوون، نزیکەی 40% تەمەنیان لە نێوان 25 بۆ 39 ساڵدایە.
• داواکاری پەنابەری: لە ساڵی کۆتایی هاتنی ئەیلوولی ٢٠٢٤، زیاتر لە ٩٩,٧٠٠ کەس داوای مافی پەنابەرییان لە بەریتانیا کردووە، کە نزیکە لە لوتکەی ساڵی ٢٠٠٢ کە نزیکەی ١٠٣ هەزار داواکارییە.
سەرچاوەی هەواڵ: بی بی سی نیوز
The BBC News article titled “How many people cross the Channel in small boats and how many claim asylum?” provides detailed statistics on the number of individuals crossing the English Channel in small boats and seeking asylum in the UK. Key Points: • Channel Crossings: In 2024, 36,816 people were detected making the crossing, an increase from 29,437 in 2023 but below the 2022 peak of 45,755. Since 2018, over 150,000 individuals have arrived via this route. • Post-Election Arrivals: More than 23,000 arrivals occurred after Labour’s victory in the July 2024 general election. The new government has introduced measures targeting people smugglers, including travel bans and social media restrictions. • Fatalities: The International Organization for Migration estimates at least 78 migrants died attempting the crossing in 2024, making it the deadliest year on record. Since 2018, there have been 241 reported deaths or disappearances linked to Channel crossings. • Nationalities: Between September 2023 and September 2024, the majority of arrivals were Afghans, followed by Iranians, Syrians, Vietnamese, and Eritreans. Over 80% were male, with about 40% aged between 25 and 39. • Asylum Applications: In the year ending September 2024, over 99,700 people claimed asylum in the UK, nearing the 2002 peak of approximately 103,000 applications.
بەشی دووهەمی وێنەکان:
دژ بەڕێکەوتنامەی حکومەتی عێراق وهەرێم لە گەل حکومەتی بەریتانیا
بۆ دیپۆرتی پەنابەران لەبەردەم پەرلەمانی بەریتانیا خۆپیشاندانی ناڕەزایەتی رێکخرا.ئەمرۆ ١٦دیسیمبەری ٢٠٢٤هەرسێ ریکخراوی فیدراسیۆنی سەرسەری پەنابەرانی عێراقی،ریکخراوی ١٧ی شوبات وەئەنجومەنی چالاکیەکانی کوردانی بەریتانیا بە هاوبەشی خۆپیشاندانێکی نارەزایەتیان بردە بەردەم پەرلەمانی بەریتانی دژ بەڕێکەوتنامەی ئەمنی کە مانگی رابردوولەنیوانی حکومەتی بەریتانیا وعیراق وهەرێم واژوو کرا وتایبەت بە مەسەلەی پێشگرتن بە کۆچی نایاسایی لە عێراق و هەرێمەوە بۆ بەریتانیا و گۆڕینەوەی زانیاری و هاوکاری یاسایی و ڕادەستکردنی قاچاخچیەکان و هەروەها ناردنەوەی ئەو پەنابەرە عێراقیانەی کە کەیسەکانیان رەفزبووە.
خۆپیشاندەران بەدروشم :نا بۆدەستگیرکردنی پەنابەران نا بۆ دیپۆرت،مافی پەنابەری مافی ئینسانە ،دەستهەڵگرن لە پەنابەران،نا بۆ دیپۆرتی پەنابەران بۆ عێراق،عێراق وکوردستان نائەمنە…بەزمانی ئینگلیزی دەوتەوە.
شایەنی باسە لەم خۆپیشاندانەدا لەلایەن هەرسێ ڕێکخراوەکەو ژمارەیه ك هەلسوروای داکۆکیکار لەمافەکانی پەنابەران ووتار پیشکەشکرا،لەکۆتایدا بریاردرا یاداشتێکی هاوبەشی نارەزایەتی بدرێت بە پەرلەمانی بەریتانیا وە پاشان مانگی داهاتوو زنجیرەیەك چالاکی تر بکرێت بەپشتیوانی ڕێکخراوەکانی بەرگریکار لەمافەکانی پەنابەران ویەکیتی کریکاریی وچەند ئەندام پەرلەمانی بەریتانیا بە مەبەستی فشارخستنەسەر حکومەتی بەریتانیا بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەو رێکەوتننامەیە بەژیانی پەنابەرانەوەو وئازادکردنی دەستبەجێ پەنابەرە دەستگیرکراوەکان لە گرتووخانە دەستبەسەرەکان.
فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی/لقی کوردستان بەمەبەستی بەردەوامیدان بە کارو چالاکیەکانی و پیشکەشکردنی هاوکاری و رێنمایی و زانیاری و خزمەتگوزاری پێویست، هەموو رۆژانی شەممەیەك ، کاتژمێر ١٢ی نیوەرۆ بۆ ٢ی دوانیوەرۆ، دەرگای کراوەدەبێت بۆ وەلامدانەوە بە کیشەو گیروگرفتەکانی ئەو هاولاتیانەی کوردستان کە لە هەندەران دەژین و کێشەی پەنابەرییان هەیە، یاخود پەنابەرە دیپۆرتکراوەکان، بێسەروشویینکراو و وونبووەکان، و هەر مەسەلەیەکی دیکەی پەیوەند بە کیشەکانی پەنابەریەوە.
ناونیشان: سلیمانی- گەرەکی (١٠١شۆرش)کۆڵانی (٧)خانووی (٩) نزیك باخی گشتی
بۆ زانیاری زیاتر پەیوەندی بکەن بە دەوەن دڵشاد بە ژمارەی:٠٧٧٠٨٥١٠١٠١
لەناوەندی هەواڵگری فیدراسیۆنەوە:
ڕیکەوتنامەی نێوان عێراق وبەریتانیا بۆدیپۆرتی پەنابەران دەچێتە بواری جیبەجێکردنەوە
بەریتانیا -گرتووخانەی دەستبەسەری بروک هاوس:١١/١٢/٢٠٢٤:
کەسوکاری پەنابەرکۆژین شەریف لە لەندەنەوە بەناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆنیان ڕاگەیاند”کە کوژینی تەمەن ٢٩سال لەساڵی ٢٠١٥وە لەولاتی بەریتانیا داوای مافی پەنابەریکردوەو لە بەرواری ١٠/١٢/٢٠٢٤ دەستگیرکراوە وتیکتی پێدراوە، بریارە ١٨/١٢/٢٠٢٤ پێچەوانە بەخواستی خۆی لەفرۆکەخانەی هیسرۆوە دیپۆرتی فرۆکەخانەی نیودەولەتی بەغدا بکرێتەوە”
بەڵگەی ئەوەشیان بە ناوەندی هەوڵگری فیدراسیۆنداوە”کە کۆژین لەرێگەی هێڵی ئاسمانی مەلەکی ئەردەنی کاتژمیر ١٦.٠٥ئێوارە دیپۆرتی عەمان پاشان بەغدا دەکرێتەوە”
لە پەیوەندیەکی تەلەفونی لەگەل دەشتی جەمال سکرتیری فیدراسیۆنی سەراسەری پەنابەرانی عێراقی دا سەبارەت بەدەستگیرکردنی ئەو پەنابەرە ووتی”دەستگیرکردنی کۆژین لە چوارچێوەی ڕیکەوتنامەیەکدا دەچێتە پیش کە بەدوای سەردانەکەی ئەم دواییانەی ئیڤیت کۆپەر وەزیری ناوخۆی بەریتانیا بۆ عێراق و کۆبوونەوە لەگەل وەزیری ناوخۆی عێراق، عبدول ئەمیر شەمەری و پاشان سەردانی هەرێمی کوردستان و کۆبوونەوە لەگەل نیچیرڤان بارزانی، سەۆکی هەرێم و مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێم، ئەو دەرەنجامەی لێکەوتەوە کەئەو پەنابەرە عێراقیانەی کە کەیسەکانیان رەدکراوەتەوە بەزۆرەملی دیپۆرت بکرێنەوە”
دەشتی ئەوەشی ووت”ئێمە سەرباری بەتوندی سەرکۆنەکردنی واژوکردنی ئەم ڕێکەوتننامە نامرۆڤانەیە، حکومەتی عیراق وهەرێم بە بەرپرس دەزانین لە تێکدانی ژیانی پەنابەرانو ئەوزەختوفشارانەی کەبەهۆی ئەم سیاسەتە دژ پەنابەریەوە رووبەرووی پەنابەرانکراوەتەوە”
ووتیشی”هەموو هەوڵەکانی خۆمان بە پشتیوانی ئازادیخوازانو رێکخراوەکانی داکۆکیکار لەمەفەکانی پەنابەران دەخەینەگەر بۆ بەرگرتن بەم سیاسەتە نامرۆڤانەیەوە وهەڵوەشاندنەوەی ئەم ڕێکەوتننامەیە”
لە ئێستەدا ژمارەیەك لە پەنابەران لەکاتی ئیمزاکردنی لە بنکەکانی پۆلیس دەستگیرکراونو لە گرتووخانە دەستبەسەرەکانی بەریتانیا ڕاگیراون ولەبەردەم مەترسی دیپۆرتکردنەوەدان بۆ عێراق وهەرێمی کوردستان .
ههواڵی زیاتری پهنابهران له ماڵپهری فیدراسیۆن بخۆێنهوه:.
